ནང་དོན་གནད་བསྡུས།

རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་མཁར་ལྕགས་རྩེ(石堡城)འཕྲོག་རྩོད་ཆེད་རྒྱལ་ཕམ་ངེས་མེད་ཀྱི་གཡུལ་འགྱེད་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་ཞིང་། མཐར་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དཀྱིལ་དུ་ཐང་རྒྱལ་རབས་ནང་ཁུལ་དུ་ཨན་ཧྲིའི་དུས་ཟིང་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས་བོད་བཙན་པོས་མཁར་དེ་ཡོངས་སུ་དབང་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་བའི་སྐོར་ཅུང་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ཡོད།

བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།

སྤུ་རྒྱལ།  ཐང་རྒྱལ་རབས།  མཁར་ལྕགས་རྩེ།  གཡུལ་འགྱེད།

 

མཁར་ལྕགས་རྩེ་ནི་ཉི་ཟླ་རི་བོ་དང་ཤ་ར་ཧྭོ་ཐོའི་མཁར་(哈城)དང་ཉེ་བའི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་དང་། སྟོང་སྐོར་ཁོག་ནས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པའི་འགག་སྒོ་དང་བཱ་ཡན་དང་ཁྲི་ག་སོགས་ནས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པའི་ལམ་ཐིག་གལ་ཆེན་ཏེ་ཉིན་སར་གོང་ཁའི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲམ་རྒྱུད་དུ་གནས་ཤིང་། བོད་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་མུ་མཐུད་དུ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་བསྐྱེད་པའི་དམག་དོན་གྱི་ས་ཚིགས་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་། སྤུ་རྒྱལ་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་འགག་སྒོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།

ཐང་ཡིག་གསར་མལས་ཧྲི་པོ་མཁར་ལ་སླེབས་དུས། རི་མཐོ་ཞིང་གཡང་གཟར་ལ། ལམ་ཡང་ཀྱག་ཀྱོག་ཏུ་འདུག བྷོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ཞེས་བྱ། དེ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ལེ་དབར་འགའ་སྐྱོད་པ་ན་ས་རྡོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་དམར་བ་ཞིག་འདུག  བྷོད་པས་དེ་ལ་ལ་དམར་ཞེས་བྱ།ཞེས་འཁོད་འདུག

ང་ཚོས《ཐང་ཡིག》གསར་རྙིང་དང《སྲིད་སྐྱོང་མེ་ལོང》སོགས་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་རྗེས་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི། དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་ནང་སྤུ་རྒྱལ་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་མངའ་ཁོངས་འཕྲོག་རྩོད་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་གང་མང་ཞིག་བྱུང་བ་ལས། བོད་ཀྱིས་བསླངས་པའི་དམག་འཁྲུག་མང་ཆེ་བ་ནི་ཕར་རྒོལ་རང་བཞིན་གྱི་དམག་འཁྲུག་ཡིན་པ་དང་། ཐང་གིས་བརྒྱབ་པའི་དམག་འཁྲུག་མང་ཆེ་བ་ནི་འགོག་སྲུང་རང་བཞིན་གྱི་དམག་འཁྲུག་ཡིན་པ་དེ་རེད།  ད་དུང་དེའི་ཞོར་དུ་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི།སྐབས་དེའི་ཐུ་བྷོད་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས་ཐད་ཀྱི་ཧེ་བག་དེ་རེད།

ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ཀྱི《དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགསལས།  སྦྲུལ་གྱྀ་ལོ་ལ།  དགུན་ཆབ་སྲྀད་ལས་སླར་བྲག་དམར་དུ་གཤེག་སྟེ། བཟོ་་་་ཞལ་ཅོས་་་་གྱྀས།  བརྒལཏེ་་་་མཀར་ལྕགས་་་་་རྩེ་སླར་་་་ཐོབ། 1ཅེས་འབྱུང་།   འདིའི་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་ནི་སྤྱི་ལོ་༧༤༡ལོ་ཡིན་ལ།  སླར་ཐོབ་ཅེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པས་དེའི་ཡར་སྔོན་དུ་མཁར་དེ་ཐང་གི་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་ཤེས་ཐུབ།《ཐང་ཡིག་རྙིང་མ》ལས་ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་དུ་ཁེ་ཡོན་གྱི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བདུན་པར།  སོ་ཧྥང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་དང་ཞིན་ཨན་ཝང་གི་ཐབས་ཡོད་པ་ལི་དབྱི་བྱ་བས་ལུང་ཡུག་ཏུ་དམག་དྲངས་ཏེ་བྷོད་ཀྱི་ཧྲི་པོ་མཁར་ཡང་དབང་དུ་བསྡུས། 2ཞེས་གསལ། ཡིན་ན་ཡངདོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས།  སྦྲུལ་་་་གྱྀ་ལོ་ལ།  བབསྟེ།  བཙན་པོ་་་་ཕོ་བྲང་དབྱརད་་་སྲེ་་་་གའྀ་བཙར་བུ་་་་་སྣ་ན་བཞུགས།  བློན་སྐྱེས་བཟང་ལྡོང་ཙབ་ལས་སྩོགས་་་པས། མུ་ལེ་་་་ཅུ་ལེར་གཡུལ་་་་སྤྲདེ་་་་རྒྱ་མང་བོ་་་་བདུངས།  དགུན་ཕོ་བྲང་བྲག་དམར་གྱྀ་དབུ་་་་ཚལ་ན་བཞུགསྟེ་་་་རྒྱའྀ་པོ་ཉ་ལྀ་་་ཙོང་ཀན་་་་་པྱག་འཙལད། 3ཅེས་འབྱུང་བ་གཉིས་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཅུང་ལྡོག་ཟླར་སྣང་བས་དཔྱད་གཞི་ཆེ་སྙམ།      གོང་གི《ཐང་ཡིག》ཏུ་བཤད་པའི་ཁེ་ཡོན་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བདུན་པ་དང་འདིར་བཤད་པའི་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་གཉིས་ལོ་གཅིག་ལ་ཁེལ་ཡོད་ཅིང་སྤྱི་ལོ་༧༢༩ལོ་ལ་བབས་ཡོད་པས།  ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་རང་རང་གི་རྒྱལ་ཁ་མ་གཏོགས་ཕམ་ཁའི་སྐོར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་མ་བཀོད་པའམ་ཅི་སྟེ།   གང་ལྟར་འདིའི་སྐོར་ལ་དོགས་གཞི་ཅུང་ཆེ་སྙམ།   བྷོད་ཀྱི་ཧྲི་པོ་མཁར་ཞེས་པས་མཁར་དེ་དང་ཐོག་རྩིག་མཁན་བོད་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་སྙམ།

མཁར་ལྕགས་རྩེའི་སྟེང་གི་རྫ་གཡམ་ཆགརོ

《ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས།  དེ་དུས་སྟག་སྒྲ་ཁོང་ལོད་སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ཞོ་སུང་གིས་གཡོ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་སྟག་སྒྲ་ཁོང་ལོད་ཐང་དང་ཁོག་འབྲེལ་འདུག་ཅེས་བསྒྲགས་པས། བཙན་པོས་སྟག་སྒྲ་ཁོང་ལོད་སྐུ་མདུན་དུ་བོས་ཤིང་། བཀྱོན་ཕབ་ནས་བསད་དོ།།ཞེས་དང་། »དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་«ལས། འབྲུགི་ལོ་ལ།  བཙན་པོ་དབྱརད་མཚོ་བོག་བོལ་གོང་ན་བཞུགས་པ་ལས། སླར་བོད་ཡུལ་དུ་གཤེག་སྟེ་འདུན་མ་ཟྲྀད་གྱྀ་ལྡུ་ནག་དུ་འདུས། དགུན་ཕོ་བྲང་བྲག་མར་ན་བཞུགསྟེ།  དབའས་སྟག་སྒྲ་ཁོང་ལོད་ལ་བཀྱོན་ཕབ་ནས། འབྲོ་ཆུང་བཟང་འོར་མང་བློན་ཆེན་པོར་བཀའ་སྩལད།  ཅེས་གསལ་བས། ༧༢༨ལོར་བཙན་པོས་ཧི་ཞིའི་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲི་ཞོ་སུང་ཞེས་པ་དེའི་ཕྲ་མའི་གཏམ་ལ་ཉན་ནས་བརྟག་དཔྱད་མ་བཏང་བར་དགྲ་ཐབས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་བློན་ཆེན་པོ་དབའས་སྟག་སྒྲ་ཁོང་ལོད་ལ་དོན་མེད་དུ་བཀྱོན་ཕབ་ནས་བསད་པས། དེ་ནས་བཟུང་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ཡང་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་སོགས་བཙན་པོའི་གཞུང་ལ་ཇུས་ཉེས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་མགོ་བརྩམས་པ་གདོན་མི་ཟ་སྙམ།

ཡིན་ན་ཡང་།  དེ་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ཀྱི་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༤༡ལོར་ཡང་བསྐྱར་མཁར་དེ་ཐང་གི་ལག་ནས་ཚུར་འཕྲོག་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག   དེའི་སྐོར་ལ《ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས།  ཁེ་ཡོན་ཁྲི་ལོ་ཉེར་དགུ་བའི་དཔྱིད་ཀར།  ཅིན་ཁྲིན་ཀོང་ཇོ་གཤེགས།  བྷོད་ནས་ཕོ་ཉ་བཏང་སྟེ་གཏམ་དེ་ཞུས་ཤིང་། འདུམ་བྱེད་ཟེར་བ་ལ།  གོང་མས་གསན་དུ་མ་བཞེད།  ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར། བྷོད་དམག་ཧྲིལ་པོ་མཁར་ལ་དྲངས། དེ་གའི་ཅི་ཏུའུ་ཧྲི་ཀེ་ཅ་ཡུན་བྱ་བས་འགོག་མ་ཚུགས་པས།  གོང་མ་ཞོན་ཙུང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་ཁྲོས། ཐེན་པོ་ཡི་དུས་མགོར།  གོང་མས་ཧོང་ཕུའུ་ཝེ་མིན་དང་ཀྲུང་ཚི་བྱ་བ་གཉིས་སྔ་ཕྱིར་ལུང་ཡིག་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲི་ལ་མངགས་ཀྱང་།  ཧྲི་པོ་མཁར་གཏོར་མ་ཐུབ། ཅེས་གསལ་ཞིང་།  ཐང་གིས་ཡང་བསྐྱར་དམག་མངགས་ནས་མཁར་དེ་ཕྱིར་ལེན་རྩིས་བྱས་ཀྱང་བོད་ཀྱིས་འགོག་སྲུང་བྱས་པ་ཧ་ཅང་དམ་པས་ཁོ་ཚོས་ཕྱིར་ལེན་མ་ཐུབ་བོ།

འདིའི་སྐོར་ལ《ཐང་ཡིག་གསར་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས་ཀྱང་། ལོ་དེར།  ཅིན་ཁྲིན་ཀོང་ཇོ་དགུང་དུ་གཤེགས།  ལོ་དེའི་རྗེས་མར་ཀོང་ཇོའི་མདད་བཏང་། བྷོད་ནས་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཕོ་ཉ་མངགས་ཤིང་། འདུམ་ཞུས་ཀྱང་གོང་མས་མ་གསན།  དེ་ནས་བྷོད་དམག་ཁྲི་ཚོ་བཞི་བཅུ་ཁྲིན་ཧྥིན་པོ་ལ་དྲངས་ཏེ། ཧི་ཡོན་ཅིན་དུ་སླེབས།  བྷོད་ཀྱིས་ཡང་ཀའོ་ཀྲིག་ལ་དམགས་དྲངས་ཏེ་ཞན་མཁར་གཅིག་བཅོམས།  དེ་གའི་དམག་དང་མི་སེར་མང་བོ་བསད།  དེ་ནས་ཡང་ཀྲིན་ཝུའུ་ཅིན་གྱི་ཧྲི་པོ་མཁར་དུ་དམག་དྲངས་པ་ལ།  དེ་གའི་སོ་སྲུང་དམག་དཔོན་ཀེ་ཅ་ཡུན་བྱ་བས་བཟློག་མ་བཏུབ།”⑦ ཅེས་གསལ།

དེ་ཡང་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཕུད་ནས་ཧྲི་པའོ་མཁར(石堡城)ཏེ་མཁར་ལྕགས་རྩེ་འཕྲོག་རྩོད་བྱེད་དོན་གཙོ་བོ་ནི།  གཅིག་ནས་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཚུར་རྒོལ་དང་དཔུང་འཇུག་བྱེད་པར་འགོག་སྲུང་དང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་མཁར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤོར་སོང་བའི་ས་ཆ་ཁག་ཅིག་ཚུར་ལེན་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ལ་ལྟ་བ་དང་། གསུམ་ནས་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ནི་སྐབས་དེའི་ཚོང་འགྲུལ་སོགས་ཀྱི་འགག་སྒོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གནས་པས་དེ་བདག་ཏུ་འཛིན་ནུས་ན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཐུབ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཡིན།

མཁར་ལྕགས་རྩེའི་ཐག་ཉེ་ན་ཡོད་པའི་ཤ་ར་ཧྭོ་ཐོའི་མཁར།  (哈城)

གོང་གསལ《དོན་ཚན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། སྦྲུལ་གྱྀ་ལོ་ལ།  བཙན་པོ་་་་དབྱརད་ཆབ་སྲིད་ལ་གཤེག་སྟེ།  རྒྱའི་མཁར་དར་་་་ཁྭ་་་ཧྱྭན་ཕབ།ཅེས་གསལ་བ་ལྟར་ན།  སྦྲུལ་གྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༤༡ལོའི་ལོ་སྟོད་ཡས་མས་སུ་བོད་བཙན་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་ཐང་གི་ཀའོ་ཀྲིག(廓州)གི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཏ་ཧྭ་ཞན(达化县ཞེས་པ་དེ་ཕབ་པར་སྣང་ཞིང་།  ཏ་ཧྭ་ཞན་ཞེས་པ་དེ་ནི་ཀྲིག་བྱང་མའི་ཇན་ཏེ་ཁྲི་ལོ་ལྔ་བར་(北周建德五年)ཁྲི་གར་ཀའོ་ཀྲིག་བཙུགས་ཤིང་།  དེའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཐའོ་ཧི་རྫོང(洮河县)དང་ཏ་ཧྭ་རྫོང་达化县   )གཉིས་བཙུགས་པའི་ཏ་ཧྭ་རྫོང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། ཐང་རྒྱལ་རབས་སུའང་དེ་ཀའོ་ཀྲིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་ད་ལྟའི་ཁྲི་ག་ས་ཆར་ཡོད་པ་དང་།  བོད་ཀྱིས་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ཕྱིར་མ་བླངས་གོང་དུ་རྫོང་དེ་བླངས་པར་བཤད་པས། བོད་དམག་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་སྨོན་གཞུང་ནས་ལམ་ལ་ཆས་ཏེ་ཟོར་དགུ་རི་བོའི་ལྷོ་ངོས་བསྐོར་ཅིང་ད་ལྟའི་སྒོ་མེ་ཆུ་ནག་དང་སྟག་ལུང་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ཁྲི་གའི་རྨ་འགྲམ་དུ་དྲངས་ནས་ཏ་ཧྭ་མཁར་བླངས་པར་མངོན།  ཡང་གོང་གསལ《ཐང་ཡིག་གསར་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས། བྷོད་ཀྱིས་ཡང་ཀའོ་ཀྲིག་ལ་དམག་དྲངས་ཏེ་ཞན་མཁར་གཅིག་བཅོམས།”⑩ཞེས་པའི་ཞན་མཁར་དེ་ཡང་ཏ་ཧྭ་རྫོང་གི་རྫོང་མཁར་འདི་ཡིན་སྙམ།

ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས་ཐེན་པོ་ཡི་ཁྲི་ལོ་བདུན་པར། གོང་མས་ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་བྱ་བ་ལུང་ཡུག་གི་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲི་ལ་མངགས་ཏེ་དམག་བྱས་པས་རྒྱལ་ཁ་ལོན། དེ་ནས་ཧྲི་བོ་མཁར་ཅེས་པའི་མིང་ཧྲིན་ཝུའུ་ཅིན་དུ་སྤོས་སོ།།11ཞེས་དང་། ང་ཐང་ཡིག་གསར་མའི《ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར》ལས་གོང་མས་ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་བྱ་བ་ལུང་ཡུག་གི་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲི་ལ་མངགས། ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་གྱིས་ཧྲི་པོ་མཁར་དབང་དུ་བསྡུས།”13ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། ཐེན་པོ་ཁྲི་ལོ་བདུན་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༤༨ལོར་ཐང་གི་གོང་མས་ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་བྱ་བ་དེ་ལུང་ཡུག(陇右)གི་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲིར(节度使)མངགས་ཤིང་། ཁོ་ནི་དཔའ་ངར་ཆེ་ཞིང་དམག་ཇུས་ལ་མཁས་པས་དེའི་ཕྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༤༩ལོར་བོད་ཀྱི་ལག་ནས་མཁར་ལྕགས་རྩེ་སླར་ཡང་ཕྱིར་འཕྲོགས་པ་རེད།  དེ་ཡང་ཀི་ཧྲུའུ་ཧན(哥舒翰)ནི་ཐང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲུ་གུ་དུར་གྱིས(突骑施)ཀི་ཧྲུའུ་ཚོ་བའི་མི་ཡིན་པས་ཚོ་མིང་མི་ལ་ཐོགས་ཏེ་ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་ཞེས་འབོད།  དཔའ་ངར་ཆེ་ཞིང་གཡོ་སྒྱུ་ལའང་མཁས།  དང་ཐོག་རྨ་ནུབ་ས་ཆར་དམག་ལ་ཞུགས་ཤིང་།  ཅེ་ཏུའུ་ཧྲི་ཝང་ཀྲུང་སིའི་ཚབ་ཏུ་དམག་སྤྱིའི་འགན་ཁུར་ཏེ།  བོད་དང་དམག་འཐབ་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཁ་བླངས་པས་སྙན་གྲགས་ཆེ།  སྤྱི་ལོ་༧༤༨ལོར་ཝང་ཀྲུང་སིའི་ཚབ་ཏུ་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲིའི་འགན་ཁུར།  སྤྱི་ལོ་༧༤༩ལོར་ལུང་ཡུག་དང་རྨ་ནུབ་ས་ཆ་ནས་དྲུ་གུའི་རིགས་ཀྱི་དམག་ཁྲི་བཅུ་ཁྲིད་ནས་གཡུལ་བཀྱེས་པས་མཁར་ལྕགས་རྩེ(铁仞城)སླར་ཡང་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་རེད།

ཡིན་ན་ཡང《ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས། ཐེན་པོ་ཡི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བཞི་བར། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་དགུང་དུ་གཤེགས། བློན་ཆེན་གྱིས་དེའི་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རྒྱལ་སར་འཁོད། དེར་ཡང་བཙན་པོ་ཞེས་འབོད།  ཕྱིར་ལོག་དུས། ཨན་ལུའུ་ཧྲན་ངོ་ལོག་སྟེ་ལོ་དབྱང་དབང་དུ་བསྡུས། གོང་མས་ཧི་ཞི་དང་ལུང་ཡུག་གི་དམག་མི་ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་ལ་རུ་འདྲེན་དུ་བཅུག་སྟེ་ཐུང་ཀོན་དུ་སྒར་བཏབ་སྟེ་སྲུང་ངོ་།”13ཞེས་དང་།ཐང་ཡིག་གསར་མའི》ཐུ་བྷོད་ཀྱི་སྐོར་ལས། ལོ་དེར། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་བཀྲོངས། སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རྒྱལ་སར་འཁོད། བྷོད་ནས་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་འདུམ་ཞུས། གོང་མས་ཅིན་ཀྲའོ་ཧྲའོ་དབྱི་ཡི་ཐབས་ཡོད་པ་ཚོས་ཀོང་ཡོན་བྱ་བ་གོང་མའི་བཀའ་རྟགས་སོགས་བསྣམས་ནས་བཙན་པོའི་འདས་མཆོད་དུ་བྷོད་ལ་མངགས།  མ་འགྱངས་པར་ཨན་ལུའུ་ཧྲན་བྱ་བ་ངོ་ལོག   ཀི་ཧྲུའུ་ཧན་གྱིས་ཧི་ཞི་དང་ལུང་ཡུག་གི་དམག་དཔུང་ཐུང་ཀོན་སྲུང་བར་ཁྲིད། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་དམག་དཔོན་ཚོས་ཀྱང་སོ་སོའི་དམག་སྣ་དྲངས་ཏེ་རྒོལ་བར་ཆས།”14ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན།  ཐེན་པོ་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བཞི་བ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༥༥ལོར་ཧྥིན་དབྱང་དང་ཧི་ཏུང་གི་ཅེ་ཏུའུ་ཧྲི་ཨན་ལུའུ་ཧྲན་ཞེས་པ་དེས་རང་དང་ཕ་ཡུལ་གཅིག་པའི་ཧྲི་སི་མེན་བྱ་བ་དང་བསྡོངས་ནས་དམག་ཁྲི་བཅོ་ལྔ་ཁྲིད་ནས་ཧྥིན་དབྱང་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་གྱེན་ལོག་བྱས་པས་ཐང་གི་གོང་མ་ཞན་ཙུང་(玄宗)རབ་ཏུ་སྐྲག་ནས་ཀི་ཧུའུ་ཧན་ལ་ཧི་ཞི་དང་ལུང་ཡུག་གི་དམག་ཁྲིད་ནས་ཐུང་ཀོན་བསྲུང་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ་ཅིང་། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་དམག་དཔོན་དག་ཀྱང་ཨན་ལུའུ་ཧྲན་འགོག་ཏུ་ཆས་དགོས་པས་བསྒྲགས་པས།  ཐང་དང་ཐུ་བྷོད་ས་མཚམས་སུ་ཡོད་པའི་ཐང་དམག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་ཅིང་།  བོད་དམག་གིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱ་བར་མངོན་གསལ་གྱིས་སྟབས་ཇེ་བདེར་སོང་བས། སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཇེ་མྱུར་དུ་གྱུར།

ཐང་ཡིག་གསར་མ》ལས།  ཀྲི་ཏེའི་ཁྲི་ལོ་དང་བོར། བྷོད་དམག་གིས་སོས་ཀྲིག་དང་ཝེ་ཝུའུ་ལ་སོགས་པའི་ལྕགས་རི་བཅོམ་སྟེ། ཧྲི་པའོ་མཁར་དུ་སྒར་བཏབ།”15ཅེས་དང་།《སྲིད་སྐྱོང་མེ་ལོང》ལས། ཀྲི་ཏེ་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་( ལོ་དེར བོད་ཀྱིས་ཝེ་རོང་དང་། ཧྲེན་ཝེ། ཏིང་རོང་། ཞོན་ཝེ།  ཀྲི་ཧྲེང་། ཅིན་ཐེན།  ཐེན་ཁྲང་སོགས་ཅུན་ཁག་དང་མཁར་ལྕགས་རྩེ། པེ་ཀུའུ་མཁར། ཏིའོ་ཁེ་མཁར་བཅས་ཕབ།”16ཅེས་གསལ་བས། སྤྱི་ལོ་༧༥༦ལོར་བོད་ཀྱིས་ཡང་བསྐྱར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ནང་ཁུལ་ཟང་ཟིང་དུ་གྱུར་བའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་དཔུང་ཆེན་དྲངས་ཏེ་ཝེ་རོང་དང་ཧྲིན་ཝེ་སོགས་ཐང་གི་ཅུན་ཁག་མང་པོ་དང་། པེ་ཀུའུ་མཁར་སོགས་ཕབ་པར་མ་ཟད།  སྔར་ཐང་གིས་འཕྲོགས་པའི་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ཡང་བདེ་བླག་ངང་ཕྱིར་བླངས་ཏེ་རྒྱལ་ཁའི་རྔ་ཆེན་དྲག་ཏུ་བརྡུངས།

《སྲིད་སྐྱོང་མེ་ལོང》ལྟར་ན། ཐེངས་འདིར་བོད་དམག་གིས་ད་ལྟའི་མང་ར་རྫོང་གི་བྱང་ཤར་དུ་ཡོད་པའི་པེ་ཀུའུ་མཁར་(百谷城)ཡང་དབང་དུ་བསྡུས་པར་བཤད་པས།  མཁར་ལྕགས་རྩེ་ལེན་དུས་བོད་དམག་ཁག་གཅིག་གིས་ད་ལྟའི་མང་ར་ས་ཆ་ནས་བྱ་གཞུང་དང་ཁྲི་ག་བརྒྱུད་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་དཔུང་འཇུག་བྱས་པ་དང་། ཁག་ཅིག་གིས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་སྨོན་དང་ཉི་ཟླ་རི་བོ་སོགས་བརྒྱུད་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་བཙིར་རྒོལ་གྱིས་མཁར་དེ་ཕྱིར་བླངས་པར་སྙམ་མོ།།

དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། སྤྲེའུ་ལོ་ལ་བབསྟེ། དབྱར་བཙན་ཕོ་ཟུང་ཀར་ན་བཞུགས།བཙན་པོ་མཙན་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བརྩན་དུ་བོནད། བློན་ཁྲི་བཟང་དྔ་ཞང་སྟོང་བརྩན་དྔ། ཀག་ལ་བོང་གསུཾ་གྱྀ་དམགིས།སེ་་ཅུ་ཕབ། ཙེ་ཙི་མན་ཅད་འབངས་སུ་བཀུག །མདོ་སྨད་ཀྱི་དབྱར་འདུན་་་ཡོལ་དུ་བློན་ཁྲི་བཟང་གྱིས། བསྡུསྟེ། གསར་བུ་པལ་ཕོ་ཅེ་མཆྀས། དགུན་འདུན་ཡོལ་དུ་བློན་སྣང་བཞེར་གྱིས་བསྡུས་པར་ལོ་་་་ཅྀག 17ཅེས་གསལ་བས། སྤྲེའུའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༥༦ལོར་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་གོང་གསལ་ཐང་ཡིག་གསར་མར》བཤད་པ་ལྟར་ཐང་གི་སོས་ཀྲིག་སྟེ་སེ་ཅུ་དབང་དུ་བསྡུས་ཤིང་། རུ་འདྲེན་མཁན་གྱི་དམག་དཔོན་སུ་ཡིན་»ཐང་ཡིག་«ཏུ་གསལ་བོར་མ་བཤད་ཀྱང་ཡིག་རྙིང་འདི་ལས་བློན་ཁྲི་བཟང་དང་ཞང་སྟོང་བཙན་དང་ཀག་ལ་བོང་གསུམ་ཡིན་པ་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ། ཡང་ལོ་འདིར་མདོ་སྨད་ཀྱི་དབྱར་འདུན་དང་དགུན་འདུན་རིམ་བཞིན་བློན་ཁྲི་བཟང་དང་བློན་སྣང་བཞེར་གཉིས་ཀྱིས་ཡོལ་ཞེས་པའི་ས་ཆར་བསྡུས་པར་བཤད་ལ། འདིའི་ཡོལ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱའི་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཟུར་ཆག་པར་སྙམ་པས། ཐང་གི་ཡོན་ཀྲིག(原州)ཅེས་པའི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་དཔྱད།

དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ལྟར་ན།  བྱ་ཀག་གི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༥༧ལོར་བློན་ཆེན་པོ་སྣང་བཞེར་ལ་སོགས་པས་ཐང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཙོང་ཀ་ཆེན་པོ་དང་སེག་ཤིང་ཀུན་གཉིས་ཕབ་པ་དང་།  ཁྱིའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༥༨ལོར་བློན་ཁྲི་བཟང་དང་སྐྱེས་སྟག་སྣང་ལ་སོགས་པས་ཁར་ཙན་ལེང་ཅུར་དྲ་མ་དྲངས་པ་དང།  ཕག་གི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༥༩ལོར་བློན་ཁྲི་བཟང་དང་ཞང་སྟོང་བཙན་དང་ཞང་བཙན་པ་གསུམ་གྱིས་ཙོང་ཀ་ཆུང་ངུ་ཕབ་ཅིང་། གླང་གི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༦༡ལོར་བློན་སྐྱེས་བཟང་ལ་སོགས་པས་མཁར་བཙན་བ་མགོ་དང་ཀེའུ་ཤན་གཉིས་ཕབ་པ་དང་། ད་དུང་ཞང་སྟོང་བཙན་གྱིས་ཟོང་ཅུ་དང་ཟངས་ཀར་གཉིས་ཕབ་པར་བཤད་ཅིང་།ཐང་ཡིག་རྙིང་མ》ལས་ཀྱང་། ལོ་འགའི་རྗེས་སུ་ཧྥིན་ཞང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་པཱིན་ཀྲིག་གི་བྱང་ཕྱོགས་རྣམས་བྷོད་ཀྱི་ས་ཆར་གྱུར་པས།ཐང་གི་ཀྲིག་བཅུ་ཕྲག་འགའ་བྷོད་ལ་ཤོར།”18ཞེས་གསལ་བས།  སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་ཆུ་ལོན་བརྡོལ་བ་བཞིན་འགོག་ཐབས་མེད་པར་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཆེན་པོ་ཐང་གི་ཀྲིག་དང་རྫོང་མཁར་མང་པོ་བླངས་ཏེ་མངའ་ཁོངས་མུ་ནས་མུ་རུ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་རེད།

མཁར་ལྕགས་རྩེའི་དབུ་རྩེ།

ཡང《དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས།  སྟགི་ལོ་ལ་བབསྟེ།  དགུན་སྨད་རྒྱ་རྗེ་ནོངས་ནས། རྒྱ་རྗེ་གསར་དུ་བཅུག་པ། དབྱའ་དར་དང་ས་རྀས་ལས་སྩོགས་པ་འབུལ་དུ་མ་རུང་ནས། ཆབ་སྲྀད་ཞྀག་ནས་ཞང་རྒྱལ་ཟྀག་དང་ཞང་སྟོང་བཙན་ལས་སྩོགས། པས།  བུམ་ལྀང་ལྕག་ཟམ་རྒལ་ཏེ་དྲ་ཅན་དྲང་སྟེ། འབུ་ཤིང་ཀུན་དང་ཟྀན་ཅུ་དང་ག་ཅུ་ལས་སྩོགས་པ། རྒྱའྀ་མཁར་མང་ཕོ་ཕབ་སྟེ་ཞང་རྒྱལ་ཟིགས་སླར་བོད་ཡུལ་དུ་མཆིས་ཏེ། ཞང་རྒྱལ་ཟྀགས་། དང་།  བློན་སྟག་སྒྲ་དང་ཞང་སྟོང་རྩན་དང་བཙན་པ། ལས། སྩོགས་པས། ཀེང་ཤྀར་དྲ་མ་དྲང་སྟེ་ཀེ་(ཀེང་ )ཤྀ་ཕབ། རྒྱ་རྗེ་བྲོས།  ནས།  རྒྱ་རྗེ་གསར་དུ་བཅུག ནས། དྲ་མ་སླར་ལོག་ནས། ཞང་རྒྱལ་ཟྀག་བོད་ཡུལ་དུ་མོལ་ཅེན་ལ། མཆིས།  པར་ལོ་གཅིག་19ཅེས་བྱུང་ཞིང་།ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ》ལས། བཙན་ཕོ་ཁྲྀ་སོང་ལྡེ་བརྩན་ཐུགས་སྒམ་ལ་བཀའ་གྲོས་གྱྀ་རྒྱ་ཆེ་བས། ཆབ་སྲྀད་གར་མཛད་དོ་ཅོག་དུའང་ལེགས་སྟེ། རྒྱའི་ཁམསུ་གཏོགས་པའི་ཡུལ་དང་མཁར་མང་ཕོ་བཅོམ་སྟེ་བསྡུས་ནས། རྒྱ་རྗེ་ཧེའུ་འགྀ་ཝང་ཏེ་རྗེ་བློན་སྐྲག་སྟེ། ལོ་གཅྀག་ཅྀང་རྟག་དུ་དཔྱ་དར་ཡུག་ལྔ་ཁྲི་ཕུལ་ཏེ། རྒྱ་དཔྱའ་འཇལ་དུ་བཅུག་གོ །དེའི་འོག་དུ།  རྒྱ་རྗེ་ཡབ་ཧེའུ་འྀག་ཝང་དེ་གྲོངས་སྟེ། རྒྱ་རྗེ་སྲས་འྭང་པེང་འྭང་རྒྱལ་བོར་ཞུགས་ནས། བོད་ལ་དཔྱའ་འཇལ་དུ་མ་རུང་སྟེ། བཙན་ཕོ་ཐུགས་སྙུང་བའྀ་ཚེ། ངན་ལམ་ཀླུ་ཁོང་གིས།  རྒྱ་ཡུལ་གྱྀ་ཐིལད།  རྒྱ་རྗེའི་ཕོ་བྲང་ཀེང་ཤིར། བོད་གྱྀས་དམག་དྲང་བའྀ་བཀའ་གྲོས་གྱྀ་མགོ་ཆེན་ཕོ་གསོལད་ནས་ཀེང་ཤིར་དྲང་བའྀ་དམག་དཔོན་ཆེན་ཕོར། ཞང་མཆིམས་རྒྱལ་ཟྀགས་ཤུ་ཐེང་དང་། བློན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཁོང་གཉིས། བཀའ་སྩལད་ཏེ། ཀེང་ཤྀར་དྲངས་ནས། ཅིའུ་ཅྀར་གྱི་རབ་ངོགས་སུ་རྒྱ་དང་ཐབ་མོ་ཆེན་ཕོ་བྱས་ཏེ། བོད་གྱིས་གཡུལ་བཟློག་ནས། རྒྱ་མང་བོ་བཏུངས་པས། རྒྱ་རྗེ་ཀྭང་པེང་ཝང་ཡང་། ཀེང་ཤྀའི་མཁར་ནས་ཕྱུང་སྟེའ་སྴེམ་ཅིའུར་བྲོས་ནས། ཀེང་ཤྀ་ཕབ་སྟེ། 20ཞེས་དང་།《ཐང་ཡིག་རྙིང་མ》ལས་ཀྱང་། ཀོང་ཏེའི་ཁྲི་ལོ་དང་པོའི་ཟླ་དགུ་བར། བྷོད་དམག་གིས་ཅིན་ཀྲིག་བཟུང་། ཟླ་བཅུ་བར་བྷོད་དམག་པཱིན་ཀྲིག་ལ་དྲངས། ཧྥིན་ཐེན་ཞན་ཡང་བཅོམས། དེར་གོང་མས་ཀྲུང་ཧྲུའུ་ལིན་གྱི་ཐབས་ཡོད་པ་ཀོ་ཙི་དབྱི་བྱ་བ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བྷོད་དམག་འགོག་པར་མངགས། བྷོད་ཀྱིས་འ་ཞ་དང་ཏང་ཞང་གི་འཇང་བ་བསྡོམས་པས་དམག་ཁྲི་ཚོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཁྲིད་དེ། ལུང་ཀོང་ཏུའུ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒོལ་བར་འོངས། ཀོ་ཙི་དབྱི་ཡིས་དམག་ཕྱིར་དྲངས། གོང་མའང་ཧྲན་ཀྲིག་ཏུ་ཕེབས། རྒྱལ་ས་ཤོར། བྷོད་དུ་མགོ་བཏགས་པའི་དམག་དཔོན་ཀོ་ཧོས་བྱ་བས་བྷོད་དམག་ཁྲིད་དེ་ཧྲང་ཏུའུ་མཁར་དུ་སླེབས། བྷོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཀོང་སོགས་ཀྱིས་པཱིན་ཀྲིག་གི་སྲས་ཀོང་ཝུའུ་ཝང་ལིས་ཁྲིན་ཧོན་བྱ་བ་གོང་མར་བསྐོས། ལོ་རྟགས་བཙུགས། བཙོན་མ་རྣམས་བཙོན་ཐར་གཏོང་རྒྱུའི་བཀའ་ཕབ། དཔོན་རིགས་རྣམས་བསྐོ་འཇོག་བྱས།21 ཞེས་པ་ལྟར། སྟག་གི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༦༣ལོར་བོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཞང་མཆིམས་རྒྱལ་གཟིགས་དང་བློན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཀོང་། ཞང་སྟོན་བཙན་ལ་སོགས་པས་འ་ཞ་དང་སྟོང་ཆང་( སྤྱང)གི་དམག་མི་ཁྲི་ཉི་ཤུ་ཡོད་པའི་དཔུང་ཆེན་དྲངས་ཏེ་ཀེང་ཤྀ་སྟེ་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་ཅིང་ཧྲི(京师)བླངས་པས། གོང་མ་ཏའེ་ཙུང་(代宗)ཡང་ཕོ་བྲང་བསྐྱུར་ནས་སྴེམ་ཅིའུ་སྟེ་ཧྲན་ཀྲིག(陕州)ཕྱོགས་སུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། སྐབས་དེར་བོད་དམག་གི་འཐབ་རྩལ་དང་གོ་མཚོན་སོགས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་དང་། བློན་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཀོང་སོགས་དམག་ཇུས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་པས། ཐང་གི་དམག་སྤྱི་ཆེན་པོ་ཀོ་ཙི་དབྱིས་ཀྱང་འགོག་མ་ཐུབ་པས། བོད་དམག་གིས་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་བླངས་ཤིང་། གོང་མ་གསར་དུ་བསྐོས་པ་དང་ལོ་རྟགས་ཀྱང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་རེད།

ཐེངས་འདིར་བོད་ཀྱིས་དཔུང་ཆེན་དྲངས་ཏེ་ཐང་གི་རྒྱལ་སར་རྒོལ་དོན་ནི《ཐང་ཡིག》«ཏུ་གསལ་བོར་མ་འཁོད་ཀྱང《ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ》དང《དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》གཉིས་སུ་གསལ་བ་ལྟར། སྔར་ཐང་གིས་བོད་ དོན་ལ་ལོ་རེར་དར་ཡུག་ཁྲི་ལྔ་རེའི་ཁྲལ་འབུལ་དགོས་པ་དེ་གོང་མ་གསར་བ་ཝང་པེང་ཝང་སྟེ་ཐང་ཏའེ་ཙུང་(广平王:唐代宗)གིས་འབུལ་དུ་མ་ཉན་པས་རྐྱེན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོས་རང་གི་དམག་དོན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་ཤར་ཕྱོགས་ཙི་ནའི་ཡུལ་ལ་ཐེངས་ཤིང་ངོམ་པའོ།།

དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》ལས། མེ་ཕོ་སྤྲེའུ་ལ་ཧེན་ཛུང་གི་བུ་གསུམ་པ་ཛུང་ཛུང་རྒྱལ་སར་བཏོན། ལོ་བདུན་རྒྱལ་བོ་བྱས་ནས་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཉིས་པ་ཆུ་ཕོ་སྟག་ལ་འདས། ལོ་དེ་ལ་ཛུང་ཛུང་གི་བུ་ཆེ་བ་ཐའེ་ཛུང་རྒྱལ་སར་བཏོན། དེའི་རྟིང་ལོ་བོད་ཀྱི་དམག་བྱུང་བས་ཤིན་ཅུར་བྲོས། བོད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱའི་བློན་པོ་ཀོའུ་ཧི་རྒྱལ་སར་བསྐོས་ན་ཡང་། རིང་བོར་མ་ལོན་པར་ཐའེ་ཛུང་རྒྱལ་བོས་དེ་བསད། 22ཅེས་གསུངས་ཡོད།

དེ་ནས་ཇན་ཀྲུང་ཁྲི་ལོ་བཞི་བ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༨༣ལོར་སྤུ་རྒྱལ་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་ས་མཚམས་འབྱེད་དུས། བྷོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ནི། ལན་ཀྲིག་དང་། ཝེ་ཀྲིག   ཡོན་ཀྲིག   ཧོས་ཀྲིག་བར་དང་། ནུབ་ཏུ་ལིན་ཐའོ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིན་ཀྲིག་བར།  ཅན་ནན་ནུབ་མཐའི་མོ་ཞེ་ཡུལ་གྱི་མན་པ་རྣམས་དང་། ཏ་ཏུའུ་གཙང་བོའི་ནུབ་ལྷོའི་རྒྱུད་དེ། འདི་རྣམས་བྷོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཡིན་པ་”23དང་། ཐང་གི་ས་མཚམས་ནི། ཅིན་ཀྲིག་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཐན་ཀྲིན་ཞའི་ནུབ་འགག་བར་དང་། ལུང་ཀྲིག་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཆིན་ཧྲོས་ཞན་བར། ཧྥིན་ཀྲིག་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཐུང་ཀུའུ་ཞན་བར། ཅན་ནན་གྱི་ཞིས་ཧྲན་ནས་ཏ་ཏུའུ་གཙང་བོའི་ཤར་ཕྱོགས་བར།”24ཐང་གི་ས་མཚམས་སུ་བྱས་འདུག་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཁེལ་བའི་ལན་ཀྲིག་དང་ཝེ་ཀྲིག  ཡོན་ཀྲིག   ཧོས་ཀྲིག་བཅས་ནི་ད་ལྟའི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཤར་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཁྲིན་ཀྲིག་ཀྱང་ཀན་སུའུ་ཡི་ཐེན་ཧྲོས་རྒྱུད་དུ་ཡོད་ཅིང་། ཅན་ནན་ནི་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁྲིན་ཏུའུ་ཡི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་མཆིས་པ་དང་། ཏ་ཏུའུ་གཙང་བོ་ཡང་ཟི་ཁྲོན་གྱི་ནུབ་རྒྱུད་དུ་འབབ་པས། འདི་དུས་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ཡང་སྔར་བཞིན་བོད་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་མངའ་ཁོངས་སུ་གནས་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།

དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ། ཐང་གི་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན་དང་དེའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་ཐང་བོད་གཉིས་བར་རེས་ཕམ་རེས་རྒྱལ་གྱི་གཡུལ་འགྱེད་མང་དུ་བྱུང་ཞིང་། རིམ་གྱིས་ཐང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པས། བོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིད་ཚིམས་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་ལེན་མ་ཐུབ་པ་འདྲ། རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་ཧྥན་བིན་ལན་(范文澜)གྱིས། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཉམས་རུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་བོད་ལ་སྟོབས་ཤུག་ག་ཚོད་ཡོད་པའི་རྟགས་ཚང་མ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཅིང་། སྟོབས་འབྱོར་དར་བའི་རྩེར་སོན་པའི་བོད་ཀྱིས་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་བའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་རྨེག་མེད་དུའང་གཏོང་མི་ཐུབ་པར་ངེས་25ཞེས་བཤད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མད་པར་སྣང་ངོ་།།

དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ》ལས།  བོད་ཆེན་པོའི་ལོའི་མྱིང་ནྀ་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན། །རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལོའི་མྱིང་ནྀ། །ཅང་ཀེང་ལོ་དང་པོ་ལྕགས་མོ་གླང་གྀ་ལོའི་དགུན་སླ་ར་བ་ཚེས་བཅུ་ལ། དཀྱྀལ་འཁོར་ལ་འཛེགས་ནས། །རྒྱ་ཡིས་གཙྀགས་བཟུང་ངོ།།26ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན། སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༨༢༡ལོར་ཡང་བསྐྱར་བོད་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་འཇལ་དུམ་ཆེན་པོ་མཛད་དེ་བཀའ་གཙིགས་བཅས་ཤིང་། བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྡོ་རིང་ལ་བྲིས་ཏེ་ས་མཚམས་དང་རང་རང་གི་རྒྱལ་སའམ་དེའི་ཉེ་འདབས་སུ་བསླངས། ས་མཚམས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ད་ལྟར་དུ་མངའ་བའི་ཡུལ་དང་མཚམས་སྲུང་ཞིང་དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡུལ། ནུབ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་བོད་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ཏེ།”27 ཞེས་དང་། ཙེང་ཤུ་ཧྱན་དུ་བོད་དང་ཕྲད་པ་ཡན་ཅད་ནྀ་བོད་ཀྱིས་ཕུ་དུད་བྱ་སྟེ།”28ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་ན། སྔར་ཆིན་ཧྲོས་(清水)སུ་ས་མཚམས་བཅད་པ་དེ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ནི་མ་བྱུང་བས་རྡོ་རིང་སྟེང་ས་མཚམས་སྐོར་གསལ་བོར་མ་བཀོད་པར་ངེས། དེས་ན་བོད་ཆེན་པོའི་མངའ་ཐང་དེ་ཧྲའན་ཞིའི་ལོང་ཧྲན(陇山)བར་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་པས་མཁར་ལྕགས་རྩེ་ལ་སྔར་ལྟར་གྱི་བེད་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མེད་པས་དེའི་དམག་དོན་སྟེང་གི་གོ་ས་མར་ཉམས་ན་ཡང་།འགྲིམ་འགྲུལ་སྟེང་གི་གོ་ས་ཕལ་ཆེར་རང་འཇགས་སུ་གནས་ཏེ། དུས་རབས་དགུ་བའི་དུས་དཀྱིལ་ཏེ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་མ་འཇིག་བར་དུ་གནས་སོ།།

 

ལུང་ཁུངས།

1/3/5/8/16/18/དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་བཀྲལ།ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》ཤ་28.26.26.28.30.32  མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

2/4/6/7/9/10/11/12/13/14/17/20/22/23དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར།»ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས«161.160.178.179.52.53.52.53.179.53.179.54.55.55.182.183.184.210.209.210  མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

15 འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར། «རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་འཁོད་པའི་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས«དེབ་དང་པོ།  ཤ་136.  ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

19/25/26/27བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་མཆན་འགྲེལ་བཀོད།»བོད་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང་«ཤ་66.67.32.24.24མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

21 འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ།» དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་«ཤ་77

སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

24 གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན།»དབོན་ཞང་རྡོ་རིང་དང་ཐང་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་«ཡི་ཤོག་ངོས་111པར་»ཀྲུུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོའི་«ལུང་དྲངས་པ་ལ་གསལ།  ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།