ནང་དོན་གནད་བསྡུས།  དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་སྒྲུབ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་དང་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་གི་རིགས་ལྔའི་རྒྱུ་ཆ་མང་དག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་རིགས་ལྔའི་བྱུང་བ་དང་རིགས་ལྔའི་མཚོན་དོན། རིགས་ལྔའི་ཆ་ཚད་དང་སྐུ་མདོག ཕྱག་རྒྱ། ཕྱག་མཚན། ཞིང་གི་ཁ་ཕྱོགས། བཞུགས་ཁྲིའི་ཁྲི་འགྱོགས་མི་འདྲ་བ་སོགས་བསྟན་ནས་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཁ་གསལ་ཞིག་བྱས་ཡོད།

བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།  ཆ་ཚད། སྐུ་མདོག ཕྱག་རྒྱ། ཕྱག་མཚན། ཞིང་གི་ཁ་ཕྱོགས། ཁྲི་འགྱོགས། སྒྲུབ་ཐབས།

དང་པོ། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་སྒྲ་བཤད།

དེ་ཡང་དགོངས་འདུས་ལས།(1) སྔོན་བསྐལ་བ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཁྲི་སུམ་སྟོང་བྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ། ཁྱེའུ་བདེ་སྐྱོབས། ཏ་ལི་ཏྲ། ནང་ལས་བྱིན། ཧཱཾ་བུ་ར། དཔལ་བྱིན་ཏེ། རྒྱལ་རིགས། རྗེ་རིགས། དམངས་རིགས། བྲམ་ཟེའི་རིགས། གདོལ་བ་ཅན་གྱི་རིགས་དང་རིགས་ལྔའི་ཁྱེའུ་ལྔ་པོ་དེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ། ད་ལྟ་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། མི་བསྐྱོད་པ། འོད་དཔག་མེད། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་དབྱིན་སྐད་དུ(Five Buddha Families)དང་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ(五方佛、五智佛、五方如来、五智如来)རྒྱ་གར་སྐད་དུ(पञ्चगोत्रा)(2)ཟེར་ལ་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་དུ་བརྗོད་ན།  དབུས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་དབྱིན་སྐད་དུ་(vairocana)དང་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ(毗卢遮那佛、大日如来佛)རྒྱ་གར་སྐད་དུ(वैरोचन)ཟེར་ལ་སངས་རྒྱས་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན། སྐུ་མདོག་དཀར་པོ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ཕྱག་རྒྱ། (3) ཕྱག་མཚན་འཁོར་ལོ། ཁྲི་འགྱོགས་སེང་གེ སྔགས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཨོཾ། མཚོན་བྱ་འབྱུང་ལྔ་ལས་ནམ་མཁའ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གཟུགས། ཡུལ་ལྔ་ལས་གཟུགས། དབང་ལྔ་ལས་མིག དུག་ལྔ་ལས་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་ཆོས་དབྱིངས་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས།(4) ཡུམ་ནི་དབྱིངས་ཕྱུག་མ་ཡིན། (5)

ཤར་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་དབྱིན་སྐད་དུ(Akshobhya)དང་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ(香积世界阿閦佛、不动如来佛)རྒྱ་གར་སྐད་དུ(दुनियाअक्षोभ्य)ཟེར་ལ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན། སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་གཡས་ས་གནོན་དང་གཡོན་མཉམ་བཞག ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེ། ཁྲི་འགྱོགས་གླང་ཆེན། སྔགས་ཀྱི་ས་བོན་ཧཱུྃ། མཚོན་བྱ་འབྱུང་ལྔ་ལས་རླུང་། ཕུང་ལྔ་ལས་རྣམ་ཤེས། ཡུལ་ལྔ་ལས་སྒྲ། དབང་ལྔ་ལས་རྣ། དུག་ལྔ་ལས་ཞེ་སྡང་། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་མེ་ལོང་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས། ཡུམ་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་མའོ།

ལྷོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སྟེ་དབྱིན་སྐད་དུ(ratnasambhava)དང་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ(欢喜世界宝相佛、宝生如来)རྒྱ་གར་སྐད་དུ(रत्नसंभव)ཟེར་ལ་རིན་ཆེན་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན། སྐུ་མདོག་སེར་པོ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་གཡས་མཆོག་སྤྱིན་དང་གཡོན་མཉམ་བཞག ཕྱག་མཚན་ནོར་བུ། ཁྲི་འགྱོགས་རྟ་མཆོག སྔགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏྲཱྃ། མཚོན་བྱ་འབྱུང་ལྔ་ལས་ས་གཞི། ཕུང་ལྔ་ལས་ཚོར་བ། ཡུལ་ལྔ་ལས་དྲི། དབང་ལྔ་ལས་སྣ། དུག་ལྔ་ལས་ང་རྒྱལ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས། ཡུམ་མཱ་མ་ཀཱི།

ནུབ་འོད་དཔག་མེད་སྟེ་དབྱིན་སྐད་དུ(Amitabha) zདང་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ(极乐世界阿弥陀佛、阿弥陀佛)རྒྱ་གར་སྐད་དུ(अमिताभ)ཟེར་ལ་པདྨའི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན། སྐུ་མདོག་དམར་པོ། ཕྱག་རྒྱ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱག་མཚན་པདྨ། ཁྲི་འགྱོགས་རྨ་བྱ། སྔགས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཧྲཱིཿ མཚོན་བྱ་འབྱུང་ལྔ་ལས་མེ། ཕུང་ལྔ་ལས་འདུ་ཤེས། ཡུལ་ལྔ་ལས་རོ། དབང་ལྔ་ལས་ལྕེ། དུག་ལྔ་ལས་འདོད་ཆགས། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས། ཡུམ་ནི་གོས་དཀར་མོ། 

བྱང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་དབྱིན ་སྐད་དུ(Amoghasid dhi)དང་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ(莲花世界微妙声佛、不空成就佛)རྒྱ་ག ར་སྐད་དུ(अमोघसिद्धि)ཟེར་ལ་འཕྲིན་ལས་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན། སྐུ་མདོག་ལྗང་གུ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་གཡས་སྐྱབས་སྦྱིན་དང་གཡོན་མཉམ་བཞག ཕྱག་མཚན་རྒྱ་གྲམ། ཁྲི་འགྱོགས་སུ་ཁྱུང་། སྔགས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཨཱཿ མཚོན་བྱ་འབྱུང་ལྔ་ལས་ཆུ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་འདུ་བྱེད། དབང་ལྔ་ལས་ལུས། ཡུལ་ལྔ་ལས་རེག་བྱ། དུག་ལྔ་ལས་ཕྲག་དོག ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས། ཡུམ་ནི་དམ་ཚིག་སྒྲོལ་མའོ།

རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ལྟ་གྲུབ་བོད་དུ་ཐོག་མར་དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་ནང་རོལ་དུ་མྱུ་གུ་འབུས་འགོ་ཚུགས་ལ། སྤྱིར་བཏང་། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔས་དུས་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་གྲུབ་ཡོད། དུས་འཁོར་དེ་ཡང་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་དབུས་བཅས་ཕྱོགས་ལྔར་དགར་ཡོད་པའི་བདག་པོ་ནི་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་གྲས་ཀྱི་ལྷ་སྐུ་རེ་རེ་ཡིན་ནོ།

གཉིས་པ།  རིགས་ལྔའི་ཆ་ཚད་བཤད་པ།

ལྷ་སྐུའི་ཆ་ཚད་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་ལྔ་པའི་ནང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས《ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའི་ ་མདོ།》་དང་《མོང་གལ་བུས་ཞུས་པའི་མདོ།》《དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ  འི་རྩ་འགྲེལ།》《དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད།》 《བདེ་མཆོག་བཤད་རྒྱུད།》《གཤེན་རྗེ་གཤེད་དམར་ནག་གི་རྒྱུད།》 《བསླབ་བཏུས།》 《བྱངས་ས།》་སོགས་མདོ་རྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསུངས་ཤིང་།(1) ཕྱིས་སུ་བོད་མཁས་པ་སྨན་ཐང་བ་ཡབ་སྲས་དང་། རོང་མཐའ་བ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། ཀོང་སྤྲུལ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོ།  སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་བོའི་བཀའ་རྣམས་ལེགས་པར་བཀྲལ་ཏེ《བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཚད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ།》《ཐིག་གི་ལག་ལེན་དུ་མ་གསལ་བའི་བཟོ་རིག་མཛེས་པའི་ཁ་རྒྱན།》《ལྷ་སྐུའི་ཕྱག་ཚད་གཟུགས་བརྙན་ལེགས་པར་བལྟ་བའི་  མེ་ལོང་》《ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ།》《གཡའ་སེལ།》་སོགས་བཟོ་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་གསུང་རྩོམ་མང་དུ་མཛད་ཡོད།

མདོ་རྒྱུད་ནས་བསྟན་པའི་ཐིག་ཆེན་ཁག་མཁས་པའི་བཞད་པ་མི་མཐུན་པ་ཡང་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་དེ། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཀྱིས་སྒར་བྲིས་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ཐིག་ཁང་བཅུ་རུ་བཤད་ཡོད་པ་དང་། སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དང་སྡེ་སྲིད་སོགས་ཀྱིས་ཐིག་ཁང་བརྒྱད་དུ་བཤད་ཡོད། མདོ་རྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ཐིག་ཆེན་བཞི་སྟེ། དང་པོ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚད། གཉིས་པ་སྒྲོལ་མ་སོགས་ལྷ་མོའི་ཚད།  གསུམ་པ་ཕྱག་རྡོར་སོགས་དྲག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚད། བཞི་བ་མིའི་ཐུང་གི་ཆ་ཚད་སོགས་ཡིན་ནོ།

རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་ནི་ཐིག་ཆེན་དང་པོ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ།(2) ཐིག་ཆེན་དང་པོ་དེའང་སོར་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་བ་སྡོམ་འབྱུང་གི་ལུགས་དང་། སོར་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་དུས་འཁོར་གྱི་ལུགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་སོར་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་བ་སྡོམ་འབྱུང་གི་ལུགས་ལྟར་ན། ཞལ་ཚད་བཅུ་བ་ཆུ་ཞེང་གབ་པའི་ཚད་དེ་སྲིད་དུ་ནོར་ཏོག་ལ་སོར་དོ། (3)གཙུག་ཏོར་ལ་སོར་བཞི་དང་སྐྲ་དཔངས་ལ་སོར་བཞི། ཞལ་ཚད་ལ་སོར་བཅུ་གཉིས། མགྲིན་པ་ལ་སོར་བཞི་དང་ཐུགས་ཀར་ཞལ་གང་། ལྟེ་བ་ལ་ཞལ་གང་། གསང་གནས་ལ་ཞལ་གང་། ལྟ་ཟུར་ལ་སོར་བཞི། བརླ་སོར་ཉེར་བཞི། པུས་མོ་སོར་བཞི། བོལ་ལ་སོར་བཞི་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམ་སོར་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུའོ། ཞེང་དུ་ཐུགས་ཀའི་ཚངས་ཐིག་ནས་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་ཁག་སོ་སོར་བྲང་ཞེང་ལ་སོར་བཅུ་གཉིས། དཔུང་བར་སོར་ཉི་ཤུ། གྲུ་མོར་སོར་བཞི། ཕྱག་ངར་ལ་ཞལ་གང་། ཕྱག་མགོར་སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་སོར་མོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། གཉིས་པ་སོར་མོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་པ་དུས་འཁོར་གྱི་ལུགས་ལྟར་ན།  སྐུ་གཟུགས་མཐོ་བཅུ་པར་བྱས་པའི་མཐོ་རེ་ལ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་སོར་བཅུ་གཉིས་སུ་བྱས་ནས། གཙུག་ཏོར་སོར་བཞི། དེ་ནས་སྐྲ་མཚམས་བར་ལ་སོར་ཕྱེད་དང་ལྔ། མགྲིན་པ་སོར་བཞི། ཐུགས་ཀ་ལྟེ་བ་གསང་གནས་རྣམས་སུ་ཞལ་རེ་རེ་རྣམས་ལ་སོར་མོ་ཕྱེད་དང་བཅས་ཏེ་རེ་གཉིས་དང་།  དེ་བཞིན་དུ་དཔྱི་དང་པུས་ཚིགས་སོར་བཞི་རེ། བརླ་དང་རྗེ་ངར་ཞལ་དོ་རེ། ཞབས་དཔངས་སོར་ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ལ་ཕྱེད་བཅས་རེ་གཉིས་ཏེ། ཆུ་སོར་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ་དང་། ཞེང་དུ་བྲང་ཞལ་དོ། དཔུང་པ་སོར་ཉི་ཤུ་རེ། ཉེ་བའི་དཔུང་པ་དག་ལ་བཅུ་དྲུག་རེ། གུང་མོའི་རྩེའི་མཐར་ཐུག་པའི་ལག་མཐིལ་དག་ལ་བཅུ་གཉིས་རེ། གྲུ་མོ་དང་མཁྲིག་མའི་མཚམས་དག་ལ་སོར་རེ་རེ་སྟེ་དྲིལ་བས་སོར་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ་སྟེ་གྲུ་བཞི་པ་ཉིད་དོ།  རི་མོའི་འབྲི་ལུགས་གྱི་ཆ་ནས་བལ་བྲིས་དང་། བྱིའུ་སྒང་། སྨན་ལུགས་གསར་རྙིང་། མཁྱེན་བརྩེ་ལུགས། སྒར་བྲིས་སོགས་བྲིས་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་ནང་ཞལ་ཁྱིམ་སོགས་ནང་གི་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། མདོ་རྒྱུད་ཚད་ལྡན་རྣམས་ལྟར་ན་སོར་མོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་པ་དང་སོར་མོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་གཉིས་ལས་གཞན་མེད་དོ།

གསུམ་པ།  རིགས་ལྔའི་སྐུ་མདོག་གི་སྐོར་བཤད་པ།

རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་སྐུ་མདོག་ནི་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་ལྗང་ངོ། དེ་ཡང་རེ་རེ་བཞིན་འགྲེལ་ན། ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་མདོག་ནི་དཀར་པོ། མི་བསྐྱོད་པ་སྔོན་པོ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སེར་པོ། འོད་དཔག་མེད་དམར་པོ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལྗང་གུ་བཅས་ཡིན་ནོ།  སྒྲུབ་ཐབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་སྐུ་མདོག་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། མི་ཏྲ་དང་རྡོར་ཕྲེང་གི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་ཁྲོད་ཀྱི་མི་ཏྲ༣༢པར།(1) དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་།  ཨ་རིའི་རིག་པ་དྲ་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི་སྡོམ་འབྲས་རེའུ་མིག་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་ཡིན་པར་འཁོད་འདུག་ལ། སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞི་ལས་བདེ་གཤེགས་རིགས་ལྔའི་སྒྲུབ་ཐབས་པདྨ་སྟོང་ལྡན་ལྟར་ནའང་རྣམ་སྣང་སྐུ་མདོག་མཐིང་དང་མི་བསྐྱོད་པ་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ་ཡིན་པར་བཞེད་པ། ཏུན་ཧོང་ཤོག་དྲིལ་(pel.tib.0253)དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སེར་པོ་ཡིན་པར་བཤད་པ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་༌སེམས་འགྲེལ་རྣམས་ལས་རིགས་ལྔའི་ཁ་དོག་ཐ་དད་པ་ནི། མི་བསྐྱོད་པ་ལྗང་ཁུ། དོན་གྲུབ་ནག་པོ། རིན་འབྱུང་དམར་པོ། སྣང་མཐའ་དཀར་པོ། རྣམ་སྣང་སེར་པོ་གསུངས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྐུ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། 

གཞན་རིགས་ལྔའི་ལྷ་སྐུ་རེ་རེའི་སྐུ་མདོག་དེ་དུག་ལྔ་དང་འབྱུང་ལྔ། མ་ནི་ཡིག་དྲུག་ལ་དམ་དུ་འབྲེལ་ཡོད་དེ། དཀར་པོས་མ་རིག་པ་དང་གཏི་མུག་མཚོན་པ། སྔོན་པོ་དང་ནག་པོས་ཞེ་སྡང་མཚོན་པ། དམར་པོས་འདོད་ཆགས་མཚོན་པ། སེར་པོས་ང་རྒྱལ་མཚོན་པ། ལྗང་གིས་ཕྲག་དོག་མཚོན་ནོ།(1) དུས་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུའང་མིའི་གདོང་མདོག་འགྱུར་བའི་ཐད་ནས་འདི་ལྟར་བཤད་སྲོལ་ཡོད་དེ། སྔོན་པོ་དང་ནག་པོ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་ཁོང་ཁྲོ། དམར་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ངོ་ཚ། ལྗང་གིས་ཕྲག་དོག སེར་པོས་ང་རྒྱལ་དང་རང་རློམ། དཀར་པོས་མ་རིག་པ་དང་གཏི་མུག་གོ  སྐུ་མདོག་ལྔ་དེ་ཡང་། གསང་སྔགས་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་འགྲེལ་པ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། དཀར་པོ་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ། སེར་པོ་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པ། དམར་པོ་ཐུགས་རྗེ་ཆགས་པ། ལྗང་གུ་འཕྲིན་ལས་ཐོགས་མེད། མཐིང་གའམ་ནག་པོ་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་བའོ།(2) སྔོ་སེར་དཀར་དམར་ལྗང་འབྱུང་བ་ལྔ་ལ་འཐིམ་པ་ནི་ས་སེར་པོ་དང་། ཆུ་དཀར་པོ། མེ་དམར་པོ། རླུང་ལྗང་གུ། ནམ་མཁའ་སྔོན་པོ་བཅས་ཡིན་ལ།  འབྱུང་ལྔའི་ཁ་མདོག་གི་ཐད་ནས་མི་མཐུན་པའི་ལྟ་བའང་ཁ་ཤས་ཡོད་དོ། མ་ནི་ཡིག་དྲུག་ལ་འབྲེལ་བ་ནི། ཨོཾ་དཀར་པོས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དཀར་པོ་དང་། མ་ལྗང་གུས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལྗང་གུ། ཎི་སེར་པོས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སེར་པོ། པད་སྔོན་པོས (འོག་གི་ཧཱུྃ་སྔོན་པོ་དང་ཁྱད་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་བྲིས་ཆ་རྣམས་སུ་འདི་ཅུང་ཟད་དཀར་ཤས་ཆེ་བའི་སྔོན་པོར་འབྲི་སྲོལ་ཡོད) མི་བསྐྱོད་པ་སྔོན་པོ། མེ་དམར་པོས་འོད་དཔག་མེད་དམར་པོ། ཧཱུྃ་སྔོན་པོས (ནག་ཤས་ཆེ་བའི་སྔོན་པོ) རྡོ་རྗེ་འཆང་སྔོན་པོ་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

བཞི་པ། རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་བཤད་པ།

ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ལ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དུ་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་ལ་གོ་དོན་ཡང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད། དེ་ཡང་ཕྱག་གམ་ལག་པའི་སྟངས་སྟབས་བསྒྱུར་བའི་བརྡ་ཐབས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཀྱི་ལྷ་དང་།དེ་དག་ལ་མཆོད་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན།(3)

 རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱའི་སྐོར་ལ་བཀའ་འགྱུར་དུ་བྱུང་བ་ལྟར་ན། མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བྱས་ནས་སྐྱིལ་ཀྲུང་དེ་ལ་ལག་པ་གཡོན་པ་གན་རྐྱལ་ལམ་མཉམ་བཞག་དང་གཡས་པ་པུས་མོ་གཡས་པའི་ཕྱོགས་ནས་ཇི་སྲིད་ས་ལ་རེག་པའི་བར་དུས་ལ་སོན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ས་ལ་རེག་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། དེ་ཡང་ལག་གཡས་མཆོག་སྦྱིན་དང་གཡོན་མཉམ་བཞག་ཕྱག་ན་རིན་ཆེན་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་མཆོག་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱིལ་ཀྲུང་ལ་ལག་པ་གཡོན་པའི་སྟེང་དུ་ལག་པ་གཡས་པ་གན་རྐྱལ་མཉམ་པར་གནས་པ་ནི་ཕྱག་ན་པདྨ་སྟེ། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱའོ།  དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་གཡོན་པའི་མཐིལ་གན་རྐྱལ་དུ་སྐྱིལ་ཀྲུང་གི་སྟེང་དུ་སྟེ། གཞན་པ་ལག་པ་གཡས་པའི་མཐིལ་པུས་མོ་གཡས་པའི་སྟེང་དུ་འཇིགས་པ་མེད་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱག་ན་རལ་གྲི་ཞེས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ།(2) དེ་བཞིན་དུ་གཡས་པའི་ཁུ་ཚུར་གཡས་མིན་གྱི་ཁུ་ཚུར་ལ་སྟེ་མཛུབ་མོ་གཡོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སླར་ཡང་གཞན་སྟེང་དུ་ཁུ་ཚུར་བཅིངས་པ་ལ་མཛུབ་མོ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་འདི་ནི་གསལ་བར་སྙིང་ཁར་སོན་པའོ།

རྡོ་རྗེ་ཁུ་ཚུར་ལས་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། གཡོན་པའི་རྡོ་རྗེ་མཛུབ་མོ་ཉིད། གཡས་པའི་ནང་དུ་བསྒྲེང་བར་བྱ། བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སྦྱིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཕྱག་རྒྱའོ། གཡོན་པའི་ཁུ་ཚུར་ཆོས་གོས་ཀྱི། མཐའ་མ་འཛིན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ། སྙིང་གར་བཞག་པའི་གཡས་པ་ཡི། སོར་མོ་བརྐྱང་པས་ས་ལ་རེག མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་ཕྱག་རྒྱར་གྲགས།  གོང་ལས་ཕྱག་གཡས་མཆོག་སྦྱིན་ནི། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཕྱག་རྒྱའོ། རྡོ་རྗེ་ཁུ་ཚུར་ཕྱག་གཉིས་ཀྱི།  ཏིང་འཛིན་མཆོག་ཅེས་པང་དུ་བཞག  སོར་བརྐྱང་ལྷུང་བཟེད་འཛིན་པའི་ཚུལ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་ལས། ཕྱག་གཡས་མི་འཇིག་ཚུལ་ཅན་ནི།  དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཕྱག་རྒྱར་བཤད་དོ།(1) དེ་ཡང་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ཕྱག་རྒྱ། མི་བསྐྱོད་པ་ས་གནོན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་མཆོག་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ།  འོད་དཔག་མེད་མཉམ་བཞག་གི་ཕྱག་རྒྱ།  དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྐྱབས་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱའོ།  མི་བསྐྱོད་པ་དང་རིན་འབྱུང་། འོད་དཔག་མེད། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་གཞུང་རྣམས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་།  རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་མི་འདྲ་བ་རིགས་གསུམ་ལྷག་བྱུང་ཡོད་དེ།  བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་།  ཆོས་འཁོར་ཕྱག་རྒྱ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་སོ།།

手.jpg

ལྔ་པ། རིགས་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་བཤད་པ།

ཕྱག་མཚན་ནི་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་མཚོན་པའི་རྟགས་སུ་ཕྱག་ཏུ་བསྣམས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུའམ་བགྲང་ཕྲེང་སོགས་ལ་ཟེར་རོ།(2) ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་ལ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་དང་། མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ཕྱག་མཚན་ནོར་བུ།  འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་པདྨ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་ཡིན་ནོ། དེའང་རྣམ་སྣང་དང་མི་བསྐྱོད་པ། རིན་འབྱུང་། འོད་དཔག་མེད་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་མཚན་ལ་གཞུང་རྣམས་སུ་འདྲ་བར་སྣང་ཡང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཕྱག་མཚན་ལ་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་དང་རལ་གྲི་འཛིན་པ་གཉིས་འདུག་གོ

ཕྱག་མཚན་གྱི་མཚོན་དོན་སྐོར་ནས་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེའི་མཚོན་དོན་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སམ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཞིག་ཅིང་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་མདོ་ལུགས་སུ་སྟོང་ཉིད་དང་། སྔགས་ལུགས་སུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསུངས་ཡོད།  དེའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྣམ་འཇོམས་ལས། མི་ཆོད་པ། མི་ཤིག་པ། བདེན་པ། སྲ་བ། བརྟན་པ། ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ། ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཕམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་མཚན་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཡབ་ཡུམ་ཅན་གྱི་རིགས་ལྔ་དང་ཞལ་མང་ཕྱག་མང་ཅན་གྱི་རིགས་ལྔའི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་བསྣབས་ཡོད་པས། རྡོ་རྗེ་ནི་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་གལ་ཆེན་ཞིག་གོ རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་ནི་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ལྟེ་བ་ནས་བསྣོལ་བ་ལ་རྒྱ་གྲམ་གཟུགས་ཡིན་པ་དེ་ལ་གོ་དགོས།(1) འདི་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཕྱག་མཚན་ཡིན་ལ། དེས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱིས་དེ་ལ་དེ་མཚུངས་ཀྱི་ཐབས་སྟོན་པ་དེ་མཚོན་གྱི་ཡོད།  ཐབས་དེ་མདོར་བསྡུས་ན་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་བཞི་ལ་འདུས་པས། རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་བཞི་ཡོང་དོན་དེ་རེད། འདི་ཉིད་བཞུགས་ཁྲི་ལ་བརྒྱན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་འཇིགས་པར་བརྟན་ནས་འཕྲིན་ལས་བཞི་འབྱུང་བའི་དོན་ཡིན།(2) འདིས་མནན་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་ཐར་བའི་དོན་ཡིན།  ཞབས་མཐིལ་ལ་བཀོད་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཡིན་པས་མཚོན་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ།  གཞན་རྣམ་སྣང་དང་རིན་འབྱུང་།  འོད་དཔག་མེད་གསུམ་གྱི་ཕྱག་མཚན་གྱི་མཚོན་དོན་ཁ་གསལ་ཞིག་རྙེད་མ་སོང་བས་རིགས་ལྔར་དོ་སྣང་ཡོད་པ་དག་ནས་མུ་མཐུད་ཞིབ་འཇུག་གནང་བར་མཁྱེན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དྲུག་པ།  རིགས་ལྔའི་ཁྲི་འགྱོགས་བཤད་པ།

རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ཁྲི་འགྱོགས་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སེང་གེའི་ཁྲི་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་གླང་ཆེན། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་རྟ་མཆོག འོད་དཔག་མེད་རྨ་བྱ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཁྱུང་ངམ་ཤང་ཤང་ཡིན་ནོ།  ཁྲི་འགྱོགས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ལ་ནང་བསྟན་ལྷ་ཚོགས་ཆེན་མོ་ལྟར་ན།(1) ཁྲི་དྲུག་འགྱོགས་ནི་དང་པོ་སོ་རིག་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གླང་ཆེན་དང་། དབང་བཅུ་མཚོན་བྱེད་རྟ་མཆོག  སྨོན་གནས་ཤེས་པའི་རྨ་བྱ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཚོན་ཤང་ཤང་།  སྟོབས་བཅུ་མཚོན་པའི་གྱད། མི་འཇིགས་བཞི་མཚོན་སེང་གེ་བཅས་བྱེད་པའི་སྲོལ་གཅིག་དང་། སེང་གེ་མི་བྱ་བའི་ལུགས་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་སྟེ།  གང་ཡིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་མཚོན་བྱེད་དུ་ཡིན་པས་གང་ཡིན་རུང་ལ་སྦྱར་འོས་པ་མིན་ལ།  སྤྱིར་ན་སེང་གེའི་ཁྲི་ཐུན་མོང་དུ་བྱེད་མོད།  འོན་ཀྱང་སེང་གེ་བཞི་དང་ཟུང་བཞི་གང་བྱས་ཀྱང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་མཚོན་བྱེད་དུ་མདོ་རྒྱུད་གཉིས་ཀ་ནས་གསུངས་ཡོད། གཞན་ཡང་། སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་གླང་བའི་གདན། མི་འཇིགས་སེང་གེའི་གདན་དང་ལྡན། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་རྟ་ཡི་གདན། དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་རྨ་བྱའི་གདན། ཐོགས་མེད་ཤུགས་ལྡན་མཁའ་ལྡིང་གདན། འདོད་དགུ་འབྱུང་བ་རིན་ཆེན་གདན། སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པད་མའི་གདན། རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཉི་ཟླའི་གདན། ཞེས་གདན་ཁྲི་དགུ་གསུངས་བའང་ཡོད། གཞན་དབྱིན་ཇིའི་བོད་རིགས་པའི་ཆེད་མཁས་པ་རོབ་པོ་ཐྲི་སྤེ་ཨེར་ལྟར་ན། (2) ཁྲི་འགྱོགས་སུ་གླང་ཆེན་བྱེད་པ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་སྟེ། གནའ་བོ་རྒྱ་གར་གྱི་དུས་སུ་གླང་ཆེན་གྱི་ཁྲི་འགྱོགས་གྱིས་རྒྱལ་བོའི་ཐོབ་དང་གོ་ས་མཚོན་ལ་རྒྱལ་བོ་མ་གཏོགས་གླང་ཆེན་གྱི་ཁྲི་འགྱོགས་མེད་པར་སྣང་། གླང་ཆེན་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱལ་བོའི་མངའ་ཐང་དང་སྟོབས་ཤུགས་སོགས་བླ་ན་མེད་པ་མཚོན་ཡོད་པར་བཤད། ཁྲི་འགྱོགས་སེང་གེ་ནི་སིང་གྷ་གླིང་ངམ་རྔ་དབྱིབས་གླིང་གི་མཚོན་བྱ་ཡིན། སིང་གྷ་གླིང་གི་ཡིག་ངོས་གོ་དོན་ནི་སེང་གེ་གླིང་ཡིན་པར་བཤད། སེང་གེའི་ཁྲི་འགྱོགས་ནི་སིང་གྷ་གླིང་གི་རྒྱལ་བོའི་བཞུགས་ཁྲིའི་སྒང་ལ་འགོད་གྱིན་ཡོད། ཁྲི་འགྱོགས་རྨ་བྱ་ནི་ཏ་སིག་(སྟག་གཟིག)གམ་དེང་གི་དབྱི་ལང་མཚོན་བྱེད་ཡིན། ཏ་ཟིག་རྒྱལ་བོའི་ཁྲི་འགྱོགས་སུ་རྨ་བྱ་འགོད་གྱིན་ཡོད། ཁྲི་འགྱོགས་ཁྱུང་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་དེའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་གནའ་བོའི་བོན་གྱི་མཁའ་ལྡིང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཁྲི་འགྱོགས་འབྲུག་གིས་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཙི་ནའི་ཁམས་མཚོན་གྱིན་ཡོད་ལ། ཙི་ནའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བོའི་ཁྲི་འགྱོགས་སུ་འབྲུག་འགོད་གྱིན་ཡོད་པར་བཤད།  ཕྲན་གྱིས་རིགས་ལྔའི་ཁྲི་འགྱོགས་སུ་འབྲུག་འགོད་པ་མ་མཐོང་ཡང་། གླང་ཆེན། སེང་གེ རྨ་བྱ། ཁྱུང་སོགས་བྱེད་པ་ནི་དབྱིན་ཇི་མཁས་པས་དབྱེ་ཞིབ་ལའང་བསམ་གཞིག་བྱ་དགོས་བར་བསམ་མོ།།

བདུན་པ།  རིགས་ལྔའི་ཞིང་གི་ཁ་ཕྱོགས་བཤད་པ།

རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ཞིང་གི་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་དབུས་དང་ཤར་དུ་བཞུགས་པའི་མི་བསྐྱོད་པ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཉིས་རྒྱུན་པར་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱས་འདུག  རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དབུས་ན་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་།  བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་དང་ཡི་དམ་དང་བདེ་མཆོག  ཀྱེ་རྡོ་རྗེ། གསང་འདུས།  དུས་འཁོར་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་མི་བསྐྱོད་པ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དབུས་སུ་བཞུགས་ཡོད།  སྔ་དུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལྟར་ན་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔར་ངེས་གཏན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་ཞིང་ཁམས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁྲི་འགྱོགས་ཀྱང་ངེས་གཏན་ཞིག་འདུག  དུས་འཁོར་ལུགས་ལྟར་ན་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་ཁ་དོག་དང་ཁ་ཕྱོགས།  མཚན་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་འགྲོ་བཞིན་འདུག སྤྱིར་བཏང་དུ་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔས་དུས་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་གྲུབ་ཡོད་ལ།  དུས་འཁོར་དེའང་དབུས་དང་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་བཞིར་དགར་ཡོད། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་ནི་ཕྱོགས་ལྔ་བོ་དེའི་བདག་པོ་ཡིན་པ་དང་།  དུས་འཁོར་གྱི་ཚངས་ཐིག་དེ་ཉི་མའི་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་ཅིང་། ཤར་ཕྱོགས་འོག་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སྟེང་དུ་བཀར་ཡོད་དོ།།

     རྒྱུད།          དུས་འཁོར།

མཇུག་ཏུ་ཞུ་བའི་གཏམ།

རྩོམ་འདིའི་ནང་རང་གིས་བདེན་པར་ཁས་ཆེ་བའི་ལྟ་བ་སྐོར་ཞིག་བཀོད་པ་གཞིར་བཞག་སྟེང་། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་བཀོལ་བའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ནི་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་ཡིག་ཆ་ལས་རིགས་ལྔའི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་གཙོ་བོར་བཟུང་ཞིང་། དགོན་སྡེའི་ཁག་ཅིག་གི་རིགས་ལྔའི་ལྡེབས་རིས་རྙིང་ཤོས་དང་རིག་དངོས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་གྱིས་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་བྱུང་གི་ཡིག་ཆ་དག་ལུང་འདྲེན་སྐབས་ཀྱང་ཁུངས་ཐུབ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཡིག་ཚང་སྐོར་ཞིག་མ་གཏོགས་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་མེད།

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

བོད་ཡིག་རྒྱུ་ཆ།

[1] བསམ་གྲུབ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས། བུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རྒན་ཤེས་རབ་ལ་དྲི་བའི་དྲིས་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བཞུགས་སོ། 【G】སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2000.9

[2] དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།【G】ཀྲུང་གོ་བོད་རིགས་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2002.4

[3] ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། ཆོས་རྣམ་ཀུན་བཏུས།【G】ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2008.

[4]རང་དབང་གི་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ། 【OL】ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལས་བཏུས། https://bo.wikipedia.org

[5]རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་ལས་གཞིའི་དྲ་ཚིགས་ལས་དྲངས།【OL】(国际敦煌项目International Dunhuang Projecthttp://idp.bl.uk/

[6]སྟོབས་ལྡན། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་། ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་བཤུས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། པོད་གྲངས་བཞི་བ།【G】བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2016.1

[7]བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ།【G】ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་དཔེ་སྡུར་ཁང་གིས་དཔེ་བསྡུར་ཞུས། 1994ནས2008བར་གྱི་པར་གཞི་དང་པོ།

[8]ཡོན་ཏན་བཟང་པོའི་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། ས་སྐྱའི་ལམ་འབྲས། གློག་ཀླད་པར་མ། གླེགས་བམ་ཚ་བ།

[9]ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར། སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞི། པོད་དགུ་བ། ཤིང་པར། ཨ་འཛམ་ཆོས་སྒར་པར་ཁང་།

[10]གཏེར་ཆེན་རིག་འཛིན་རྒོད་ཀྱི་ལྡེམ་འཕྲུ་ཅན། གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་བྱང་གཏེར་གྱི་ཆོས་སྐོར་ལས་ཀུན་བཟང་དགོང་པ་ཟང་ཐལ། གླེགས་བམ་དང་པོ། ཤིང་དཔར། ཨ་འཛོམ་ཆོས་སྒར་པར་ཁང་།

[11]རྡོ་རྗེ་གླིང་བ། གཏེར་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཨུ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་གླིང་པའི་ཟབ་མོའི་ཆོས་སྡེ། གླེགས་བམ་དང་པོ། འབྲུག་པའི་ཆོས་སྒར་དཔལ་སངས་རྒྱས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གློག་ཀླད་པར་མ།

[12]སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། རྒྱུད་བཞིའི་གསལ་བྱེད་བཻ་ཌཱུརྱ་སྔོན་པོ།། སྟོད་ཆ།【M】མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005.8

[13]དཔལ་སྤྲུལ་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོ། དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོའི་གསུང་འབུམ་བཞུགས་སོ། གསུངས་འབུམ། ( ཆ )【M】སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009.12

[14]པདྨ་བདུད་འདུལ། ཉག་བླ་པདྨ་བདུད་འདུལ་གྱི་གཏེར་ཆོས་སྐོར། པོད་གཉིས་པ། ཤིང་དཔར།

[15]འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོའི་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། སྒྲུབ་ཐབས་ཀུན་བཏུས། གླེགས་བམ་བཅུ་གསུམ་པ། ཤིང་དཔར། སྡེ་དགེ་པར་ཁང་།

[16]ལས་རབ་གླིང་པ། ལས་རབ་གླིང་པའི་གཏེར་ཆས། པོད་དགུ་བ། ཤིང་དཔར། ཉག་རོང་པར་ཁང་།

[17]འཇིགས་མེད་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག ཁྲི་གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་འབུམ་བཞུགས་སོ།། པོད་གསུམ་པ།【M】སི་ཁྲོན་དུས་དེབ་ཚོགས་པ་དང་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔར་སྐྲུན་ཁང་། 2014.11

[18]བདེ་ཆེན་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་ངལ་རྩོལ་གླུ་གཞས།【M】མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005.1

[19]བསམ་ཆོས། ལྷ་སྐུའི་ཐིག་རྩའི་ཆ་ཚད་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།【J】བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག ༡༩༩༢ལོའི་དུས་དེབ་དང་པོ།

[20]དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན། བཟོ་རིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་རིན་ཆེན་སྒྲོམ་བུ།【G】ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011.12

[21]བསྟན་པ་རབ་བརྟན། བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སློབ་དེབ་ལག་ལེན་ཞུན་ཐིགས།【M】ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006.11

[22]བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཇིག་མེད་དབང་ཕྱུག མི་ཏྲ་དང་རྡོར་ཕྲེང་གི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་མཐོང་བ་དོན་ལྡན། པོད་དང་པོ། དཔེ་རྙིང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་མི་གསལ།

[23]དཀོན་མཆོག་ངེས་དོན་གྲགས་པ་དང་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོས་བསྒྲིགས། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཆེན་མོ།【G】བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012.4

[24]འབྲི་གོང་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྟེན་དང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།【M】བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015.3

[25]བརྩོན་འགྲུས་རབ་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས། བོད་ཀྱི་རི་མོ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་བློ་གསལ་འཇུག་སྒོ།【M】མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001.10

[26]འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་རྩོ་སྒྲིག་བྱས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལྷ་ཚོགས་ཆེན་མོ།【G】མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001.10

[27]ཆོས་འཕེལ། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་གནས་བཤད་ལམ་ཡིག་གསར་མ།【M】མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008.4

[28]བློ་གསལ་རྒྱ་མཚོ། དཔལ་ཞ་ལུའི་གནས་ཡིག【M】དཔལ་ཞ་ལུ་གསེར་ཁང་གཙུག་ལག་ཁང་རྩོམ་སྒྲིགས་ཁང་ནས། དཔེ་སྐྲུན་དུས་ཚོད་མི་གསལ།

[29]སྐལ་བཟང་དང་རྒྱལ་བོའི་བརྩམས། དཔལ་ཞ་ལུའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པའི་དཀར་ཆག་བྱང་ཆེན་ཐར་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།【M】བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1987.7

[30]སྐྱ་རེངས་ཤར་འཕགས། མདོ་སྨད་གཅན་ཚའི་ཡུལ་ན་དར་བའི་མདའ་མོའི་སྒྱ་རྩལ་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།【J】བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག ༡༩༩༤ལོའི་དུས་དེབ་དང་པོ།

[31]གཡང་རྫོང་རིག་པའི་གཟི་དཔལ། 【M】གཅན་ཚ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་གི་ས་གནས་སློབ་དེབ་ལས་བཏུས། དཔེ་སྐྲུན་གནས་ཚུལ་མི་གསལ།

[32]བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས། མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་།【M】རིག་གནས་མྱུར་སྐྱོབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས། དཔེ་སྐྲུན་དུས་ཚོད་མི་གསལ།

[33]ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས།【M】མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008.4

[34]ཧོར་གཙང་འཇིགས་མེད། མདོ་སྨད་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་ལས་གླེགས་བམ་ལྔ་བ་དགོན་སྡེ་ཁག།【G】དཔེ་སྐྲུན་གནས་ཚུལ་མི་གསལ།

[35]ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན། འཇམ་མགོན་བླ་མའི་ཡོངས་འཛིན་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།【M】སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས།

[36]མི་ཉག་མགོན་པོ། གངས་ཅན་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།【M】ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1996.5

[37]སྒོམ་སྡེ་ལྷ་རམས་པ། མ་ཎིའི་འགྲེལ་བཤད་མདོར་བསྡུས།【M】དཔེ་སྐྲུན་ཁང་མི་གསལ།

[38]བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། 【G】མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1993.

[39]ཆོས་ཀྱི་སེང་གེ་དང་གང་པ། མ་ཅིག་རྣམ་བཤད།【M】མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992.

རྒྱ་ཡིག་རྒྱུ་ཆ།

[1]杨清凡五方佛及其图像考察【J】西藏研究2007年5月,第二期

[2]罗伯特·比尔藏传佛教象征符号与器物图解【M】中国藏学出版社 2007年4月

[3]李斌夏鲁寺壁画研究【J】艺术科技 2013年3月期

[4]谢斌西藏夏鲁寺建筑及壁画艺术【M】民族出版社 2005年8月

[5]宿白藏传佛教寺院考古【M】文物出版社 1996年10月

[6]王静雅彭措林寺俄门拉康壁画艺术探析【D】2015年西藏民族学院硕士研究生论文

[7]主编:格桑本瞿昙寺【M】四川科学技术出版社 2000年8月

[8]金萍瞿昙寺壁画的艺术考古研究【D】2012年西安美术学院博士论文

[9]宿白藏传佛教寺院考古【M】文物出版社 1996年10月

[10]薄文成甘青藏传佛教寺院【M】青海人民出版社 1990年7月

ཕྱི་སྐད་རྒྱུ་ཆ།

[1]Robert Beer. 1999.The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motif. Boston.Shambhala Publication.


(1)བསམ་གྲུབ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས། 《བུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རྒན་ཤེས་རབ་ལ་དྲི་བའི་དྲིས་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བཞུགས་སོ།》  སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།   ༢༠༠༠ལོའི་ཟླ༩བ།  ཤོག་ངོས༨༩ནས༩༠

(2)རང་དབང་གི་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ།  ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལས་བཏུས།  https://bo.wikipedia.org

(3)དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།》 ཀྲུང་གོ་བོད་རིགས་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  ༢༠༠༢ལོའི་ཟླ༤བ།  ཤོག་ངོས༡༩༠༧

(4)ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། 《ཆོས་རྣམ་ཀུན་བཏུས།》 ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  ༢༠༠༨ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ།  ཤོག་ངོས།  ༡༡༤༦

(5) Robert Beer. 1999.The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motif. Boston.Shambhala Publication.p91

(1)བསམ་ཆོས།  《བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག》¡¡¡¡ì¡¡ì   ༡༩༩༢ལོའི་དུས་དེབ་དང་པོ།   ལྷ་སྐུའི་ཐིག་རྩའི་ཆ་ཚད་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ། ཤོག་ངོས ༨༥

(2)དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན།     《བཟོ་རིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་རིན་ཆེན་སྒྲོམ་བུ།》¡¡¡¡ì¡¡ì   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།   ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ་༡༢པ།    ཤོག་ངོས། ༢༥

(3)བསྟན་པ་རབ་བརྟན།   《བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སློབ་དེབ་ལག་ལེན་ཞུན་ཐིགས།》¡¡¡¡ì¡¡ì    ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  ༢༠༠༦ལོའི་ཟླ་༡༡པ།    ཤོག་ངོས། ༣༣

(1)བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཇིག་མེད་དབང་ཕྱུག    མི་ཏྲ་དང་རྡོར་ཕྲེང་གི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་མཐོང་བ་དོན་ལྡན།   པོད་དང་པོ།    ཤོག་ངོས། ༦༥

(1)罗伯特·比尔  《藏传佛教象征符号与器物图解》  中国藏学出版社  2007年4月 P: 245

(2)ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། 《ཆོས་རྣམ་ཀུན་བཏུས།》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།   ༢༠༠༨ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ།    ཤོག་ངོས།༩༦༥

(3)དཀོན་མཆོག་ངེས་དོན་གྲགས་པ་དང་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོས་བསྒྲིགས།  《བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཆེན་མོ།》བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།    ༢༠༡༢ལོའི་ཟླ༤བར    །ཤོག་ངོས།༤༧

(2) བཀའ་འགྱུར( སྡེ་དགེ )   ཤིང་དཔར།    ཐོན་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས།   སྡེ་དགེ་པར་ཁང་།   པོད་གྲངས།   ༡༠༢པ།  དྲི་མེད་འོད་ཤྲཱི་ལས་བཤུས་པའོ།

(1)བརྩོན་འགྲུས་རབ་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས།  《བོད་ཀྱི་རི་མོ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་བློ་གསལ་འཇུག་སྒོ།》   མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  ༢༠༠༡ལོའི་ཟླ་༡༠བར།   ཤོག་ངོས༢༧༢

(2)དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།》  ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་  །༢༠༠༢ལོའི་ཟླ༤བར།   ཤོག་ངོས།༡༣༦༠

(1)  དཀོན་མཆོག་ངེས་དོན་གྲགས་པ་དང་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོས་བསྒྲིགས།   《བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཆེན་མོ།》བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།   ༢༠༡༢ལོའི་ཟླ༤བར།    ཤོག་ངོས།༤༧

(2)འབྲི་གོང་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས།《བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྟེན་དང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།》བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༡༥ལོའི་ཟླ་༣པར།ཤོག་ངོས།༡༥༤

(1)འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། 《བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལྷ་ཚོགས་ཆེན་མོ།》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༠༡ལོའི་ཟླ༡༠བར། ཤོག་ངོས།༡༢༠༠

(2)Robert Beer. 1999.The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motif. Boston.Shambhala Publication.P:91