ཉིས། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་བཤད་པ།

ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས(1698-1755)དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»གྱི་ལེའུ་ལྔ་པ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལུང་ཞིག་དྲངས་རྗེས། “ཞེས་པ་ནི་མཁས་མཆོག་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པ་དགའ་བྱེད་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་བཞིན་བཏུས་པའོ” [1] ཞེས་གསུངས་ཏེ”མཁས་མཆོག”གི་ཆོ་ལོ་སྦྱར་འདུག མཁས་མཆོག་ཡིན་པའི་བདེན་དཔང་ནི«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»བཀླགས་ན་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ཁག་ལས་ཏོག་དང་ཕུད་ལྟ་བུའང་ཆོས་འབྱུང་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་རེད། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས‘‘ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས(1504-1566)སྤྱི་ལོ་1564ལོར་བྲིས་པའི«ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང»ངམ«མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་ཚང་མས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་ཚད་གཞིར་འཇོག་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྩོམ་པ་པོས་སྔོན་ཡོད་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་སུ་བྲིས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ལོ་རྒྱུས་འདྲེས་མར་ཡོད་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་སྐྱར་ཟློས་མ་བྱས་པར་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་རྡོ་རིང་དངོས་སུ་མཇལ་ནས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་བཤུས་པ་དང་། བསམ་ཡས་སུ་ཕེབས་ནས་དེར་ཡོད་དཔེ་མཛོད་རྙིང་པའི་གྲས་ནས་བྱུང་བའི་བཀའ་གཙིགས་རྣམས་དངོས་སུ་མཇལ་ནས་དཔྱད་གཞིར་མཛད་ཡོད’’[2] ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར།  དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ནི་བོད་ཙམ་མིན་པར་ཕྱི་གླིང་གི་བོད་རིག་པའི་སྡེ་ཁག་ཏུའང་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་རེད།

ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་ཏུ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་མཚན་དང་ཁོང་གི་ཆོས་འབྱུང་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་མང་མོད། འོན་ཀྱང་། ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་གྱི་སྐོར་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་བྲིས་པའི་དེབ་དང་རྩོམ་ཡིག་རྒྱས་པ་མ་མཐོང་། ད་ཕན་ཕྲན་གྱིས་མཐོང་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཨིན་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པའི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཡོད[3]པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་བཞི་བེད་སྤྱོད་གནང་སྟེ་ཤོག་ངོས་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀ་ཅན་ཞིག་བྲིས་འདུག

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་ཐོར་ཙམ་རེ་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ་ཁག་ན་མང་ཙམ་གསལ་བ་ལས་འདིར་དཔེ་མཚོན་ཙམ་དྲངས་ན།  དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་ན«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»གྱི་རྩོམ་པ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ན་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་ཤོག་ངོས་གཅིག་ཅན་ཞིག་དང་། བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས(1928-2011)ཀྱིས་བརྩམས་པའི«བོད་གྱི་སྨན་པ་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས»ཞེས་པའི་དེབ་ན་རྣམ་ཐར་ཤོག་ངོས་གཉིས་ཅན་ཞིག «དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པའི«བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས»ཀྱི་དཔེ་ཚོགས་དེའི་ཁྲོད་དུ་རྣམ་ཐར་ཤོག་ངོས་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀ་ཅན་ཞིག ‘‘མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དཔེ་ཐོ་ལས་གསུང་འབུམ་སྐོར་གྱི་དཀར་ཆག་ཤེས་བྱའི་གཏེར་མཛོད’’ཀྱི་སྨད་ཆ་ན་ཤོག་ངོས་ཆེ་བ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀ་ཅན་ཞིག མི་ཉག་མགོན་པོས་བརྩམས་པའི«གངས་ཅན་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས»ཞེས་པ་ན་ཤོག་ངོས་དྲུག་དང་ཕྱེད་ཀ་ཅན་ཞིག ཀརྨ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི«ཀཾ་ཚང་ཡབ་སྲས་དང་དཔལ་སྤུངས་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མཚར་དད་པའི་པདྨ་རྒྱས་བྱེད»ཅེས་པ་ན་ཤོག་ངོས་ཕྱེད་ཀ་ཅན་སོགས་མཆིས་མོད། རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་རེ་གསལ་བ་དེ་དག་གང་ནས་བཏུས་པའི་ཁུངས་གསལ་པོ་བཀོད་མི་འདུག





དགེ་སློང་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་པའི་བཞིན་རས་འཆར་བའི་མེ་ལོང་།

མཁས་བཙུན་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི«བོད་དུ་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཤིང་རྟ་མཆེད་བརྒྱད་ལས། འབྲི་སྟག་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཟིན་ཆེན་ཕྲེང་བ»ཞེས་པ་ན་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་ཤོག་ངོས་བརྒྱད་ཅན་ཞིག་བཞུགས་ཤིང་། རྣམ་ཐར་གྱི་ས་བོན་གང་ནས་བླངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་མོད། སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི« སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་བརྒྱུད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རམ་འབྱམས་ནོར་བུ་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་པུསྟ་ཀ་ཕྱི་མའོ»ཞེས་པའི་ནང་དུ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་ཤོག་ལྡེབ་བརྒྱད་དང་ཕྱེད་ཀ་ཅན་ཞིག་བཞུགས་པ་དེ་དང་བསྡུར་སྐབས། རྣམ་ཐར་འདི་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིག་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ལྟ་བུར་སྣང་། དཔེ་མཚོན་མང་བས་ཅི་བྱ་མོད། འདིར་རེ་ཟུང་དྲངས་ན། སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་གྱི་དབུ་འདི་ལྟར་བསླངས་ཡོད་དེ། ‘‘སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྒྱལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ནི། སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་དབུ་རུ་སྙེ་ཐང་གི་སྒང་རྒྱུད་བྱ་བར་གཉགས་ཇྙཱན་ཀུ་མཱ་ར་ཡི་གདུང་རིགས་ཡབ་བླ་མ་དར་དང་། ཡུམ་ལམ་རྙེད་སྒྲོལ་མའི་སྲས་སུ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ་ལོ་དཔྱིད་ཐ་ས་གའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཉིན་སྤྱན་ཧྲིག་གེ་གཟིགས་བཞིན་པར་འཁྲུངས། རིང་པོ་མ་ལོན་པར་གསུངས་བྱོན་པའི་ཐོག་མར་ཡང་། སེམས་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ། ། བྱིས་པས་འགྲོ་དོན་གནས་པར་ཤོག །ཅེས་གསུངས་ཤིང་།’’[4] ཞེས་དང་། མཁས་བཙུན་བཟང་པོས‘‘དཔའ་བོ་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་དབུ་རུ་སྙེ་ཐང་གི་སྒང་རྒྱུད་བྱ་བར་ཡབ་གཉགས་ཇྙཱན་ཀུ་མཱ་ར་ཡི་གདུང་རིགས། ཡབ་བླ་མ་དར་དང་། ཡུམ་ལམ་རྙེད་སྒྲོལ་མའི་སྲས་སུ(རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི)ཤིང་ཕོ་བྱི་བའི་ལོ་དཔྱིད་ཐ་ས་གའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཉིན་སྤྱན་ཧྲིག་གེ་གཟིགས་བཞིན་པར་སྐུ་འཁྲུངས། རིང་པོ་མ་ལོན་པར་གསུངས་བྱོན་པའི་ཐོག་མར་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ། བྱིས་པས་འགྲོ་དོན་གནས་པར་ཤོག །ཅེས་གསུངས།’’[5] ཞེས་བརྩམས་འདུག

ཡང་། སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ན‘‘དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐངས་པོ་འབུམ་པ་སྒང་དུ་རྒྱལ་བ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཀརྨ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་དང་མཇལ། དད་གུས་མི་བཟོད་པ་འབར་ཏེ་གསོལ་འདེབས་མང་པོ་ཤར་དུ་བྱུང་། དགོན་ནས་འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་ནས་ཨ་ཝ་དྷཱུཏི་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པས་ཞབས་ཕྱིར་བཞུགས།’’[6] ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། མཁས་བཙུན་བཟང་པོས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ནའང་དེ་བཞིན་དུ‘‘དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐངས་པོ་འབུམ་པ་སྒང་དུ་རྒྱལ་བ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཀརྨ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་དང་མཇལ། དད་གུས་མི་བཟོད་པ་འབར་ཏེ་གསོལ་འདེབས་མང་པོ་ཤར་དུ་བྱུང་། དགོན་ནས་འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ། ཨ་ཝ་དྷཱུཏི་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པས་ཞབས་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ།’’[7] ཞེས་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་།། དེས་ན་མཁས་བཙུན་བཟང་པོས་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་རྣམ་ཐར་དེར་གཟིགས་ནས་བརྩམས་པ་གོར་མ་ཆག

སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཅིག་ན་ཕར་བཤུ་ཚུར་བཤུ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་ཐར་དག་ལས་རྒྱས་ཤོས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ཁོང་གིས་ཡིག་ཆ་གང་ཞིག་ལ་གཟིགས་ཏེ་རྣམ་ཐར་དེ་བརྩམས་པའི་སྐོར་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་སྐོར་ཞིག་བཀླགས་མོད་འཁྲུན་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་མ་རྙེད། སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ནི་དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་སྐུ་གཤེགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ང་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འཁྲུངས་ནའང་། ཁོང་གཉིས་ནི་ཆོས་བརྒྱུད་དང་བླ་བརྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྟབས། ཁོང་གིས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་དེ་དག་གཟིགས་མེད་དམ་སྙམ།

ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དྲྭ་རྒྱ་ནས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད་པའི‘‘དགེ་སློང་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་པའི་བཞིན་རས་འཆར་བའི་མེ་ལོང’’ཞེས་པའི་རང་རྣམ་ཤིང་སྤར་ཞིག་མཇལ་བྱུང་བར། ཤིང་སྤར་དེ་ནི་ལྷོ་བྲག་རྫོང་གི་གྲོ་བོ་ལུང་དགོན་གྱི་པར་གཞི་ཡིན་ཞེས་འཁོད་འདུག རང་རྣམ་འདི་ལ་ཤོག་ལྡེབ་སོ་བཞི་བཞུགས། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་རང་རྣམ་འདི་ཚིགས་བཅད་དུ་བརྩམས་ཤིང་། དེང་སང་གི་བཤད་སྟངས་ལྟར་ན་དོན་བརྗོད་སྙན་ངག་ལམ་ནས་བརྩམས་པ་ཞིག་རེད། ཚིག་རྐང་དགུ་བརྒྱ་དང་གྱ་གཅིག་མཆིས་ཤིང་། ཤོ་ལོ་ཀ་ལྟར་བརྩིས་ན་ཉིས་བརྒྱ་དང་སོ་ལྔ་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རང་རྣམ་འདི་ནི‘‘མདོར་ན་བདག་ཉིད་སྐྱེས་ནས་ད་ལྟའི་བར། ། སྤྱོད་ཚུལ་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུར་སྣང་བ་རྣམས། ། རགས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་མོད། །སྐྱོན་གྱི་ཕྲེང་བ་བགྲང་གིས་ཇི་ལྟར་ལང་། ། དེ་སླད་རང་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བདག་ཚུལ་དྲང་པོར་བརྗོད་འདི་ལས། ། གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཐོབ་སྲིད་ན། ། དེ་ཡིས་བདག་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། ། རིགས་བདག་རྒྱལ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ཅིག །’’[8] ཞེས་གསུངས་ཏེ་མཇུག་གྲུབ་པར་མཛད་ཡོད། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་རང་རྣམ་འདི་བཀླགས་ཚེ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མིག་ལམ་དུ་རི་མོ་བཞིན་འཆར་འོང་བ་ཞིག་འདུག




དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པ་དོན་ཚན་དགུ་པ།

རང་རྣམ་འདིའི་མཇུག་བྱང་དུ‘‘རང་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་བའི་བཞིན་རས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངའ་བ་བྱིང་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ཀུན་སྤངས་པ་ལྕམ་སྲིང་གིས་ཐོག་མར་ཆེས་ནན་ཏན་ཆེན་པོས་བསྐུལ་བར་མཛད་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷོ་གནས་མཆོག་དཔལ་གྱི་ཙཱ་རི་ཏྲའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཀུན་དགའ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གསུང་གིས་འཕྲལ་དུ་བསྐུལ་བའི་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སྐྱོད་ཞབས་སྙིང་གི་དབུས་སུ་འཛིན་པ་བསོད་སྙོམས་པ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་ལོ་སོ་དགུ་པ་ལྕགས་མོ་གླང་གི་ལོ་ནག་པའི་ཟླ་བ་ལ་ལྷོ་གནས་མཆོག་དཔལ་གྱི་ཙཱ་རི་ཏྲ།[9]  བདེ་ཆེན་རིགས་བསྡུས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་། ཀུན་སྣང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ཆ། ཡུལ་སྨྲད་མཁའ་འགྲོའི་ཕོ་བྲང་གི་བྱེ་བྲག དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏིའི་ཕོ་བྲང་། ནགས་ཚུལ་སྟུག་པོའི་དབུས་རོང་ཆུང་བསམ་གཏན་གྱི་ཁང་བུར་སྦྱར་བའོ།།’’ [10] ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོ་༡༥༤༢ལོར་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ལྷུན་རྩེ་རྗོང་གི་ཁོངས་གཏོགས་སུ་ཡོད་པའི་གནས་ཆེན“ལྷོ་གནས་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་ཙ་རི་ཏྲ་”ཞེས་པའི་གནས་སུ་སྒོམ་སྒྲུབ་མཛད་སྐབས་ཕྱག་རྩོམ་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཕྱག་རྩོམ་འདི་རྩོམ་སྐུལ་མཛད་མཁན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ཀུན་སྤངས་པ་ནི་ཚར་ཆེན་བློ་གསལ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ནམ་སྙམ། ཁོང་ནི་ཞྭ་ལུ་མཁན་ཆེན་བཅུ་གསུམ་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་རང་རྣམ་ཞིག་མཛད་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མཐོང་མོད་མ་ཐོབ། ཀུན་དགའ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ནི་ད་དུང་སུ་ཡིན་རྩད་མ་ཆོད་པར་ཡོད།

ཉེ་རབས་བྲིས་པའི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རང་རྣམ་ཐོར་ཙམ་རེ་གསལ་བ་དག་ན་རང་རྣམ་འདི་ལུང་འདྲེན་བྱེད་མཁན་དང་ཐ་ན་མིང་ཙམ་སྨྲ་མཁན་ཡང་བྱུང་མི་འདུག སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་ཝཎ་བཛྲ་བིདྱ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས«རང་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་བའི་བཞིན་རས་འཆར་བའི་མེ་ལོང»འདི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད་པའི «རྗེ་བཙུན་མར་པའི་རྣམ་ཐར་གྲུབ་པའི་ངོ་མཚར་བརྗོད་པ»དང་། «གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག»དང་མཉམ་དུ་བསྒྲིགས་ཏེ་པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་མོད། རང་རྣམ་འདིའི་ཡོང་ཁུངས་ལྟ་བུའི་སྐོར་ལ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་མ་མཐོང་།

དེ་ནས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད་པའི«དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པ་དོན་ཚན་དགུ་པ»ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཤིང་སྤར་ཞིག་ཀྱང་ཐོབ་པར་མཇལ་བར། དེ་ལ་ཤོག་ལྡེབ་༤༦བཞུགས་ཤིང་། ཚིགས་བཅད་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཅན་ཞིག་རེད། རང་རྣམ་དེའི་མཇུག་བྱང་དུ‘‘བསོད་ནམས་པ་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོའི་ཕྲེང་བ་ཅན་མིང་གཞན་མི་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དོན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཉང་སྟོད་འབྲུག་ཕུ་གསེར་ཁང་གི་གདན་ས་པ་སྟོན་སྒོམ་ཀིརྟཱི་ཤྭ་རས་རྗེ་བཙུན་མར་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དཔལ་ཤར་ཁ་རས་ཆེན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ། དལ་འབྱོར་ཐོབ་ཚུལ། ཐོས་བསམ་མཛད་ཚུལ། དཀའ་བ་སྤྱད་དེ་གནས་བསྐོར་ཚུལ། སྨིན་གྲོལ་གྱི་གདམས་པ་ཞུས་ཚུལ། སྒོམ་སྒྲུབ་མཛད་ཚུལ། སྔགས་སྤྱོད་མཛད་ཚུལ། ལྷག་པའི་ལྷ་གཟིགས་ཚུལ། སྐྱེ་བ་དྲན་ཚུལ། དོན་གཞན་མཛད་ཚུལ་ཏེ་དོན་དགུར་བསྡུས་པ་ཞིག་བསྟན་ནས་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འདིའི་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུར་བསྡུས་པ་ཞིག་དད་པའི་རྟེན་དུ་དགོས་ཞེས་བསྐུལ་བ་དོན་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་ཚན་དགུ་པོ་དེ་ཉིད་གཞིར་བྱས་ཏེ་རྣམ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་བདག་ལ་མི་ལྡན་པས་གསེར་གྱི་མདུན་དུ་ལྕགས་ནག་པོ་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་བར་ཟད་མོད་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཅི་དགར་བཏང་ནས་ཅུང་ཟད་ལོན་པས་ངོ་ཚ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བར་སྤྲུལ་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་སྲས་མཁར་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་གཞལ་མེད་ཁང་དུ་ལྕགས་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྐུ་མཁར་གསེར་ཐོག་གི་དུས་མཚམས་གཉིས་སུ་བཀོད་པའོ’’[11] ཞེས་འབྱུང་།

དེ་ལྟར་ན། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་རང་རྣམ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ལྕགས་ཕོ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༥༠ལོར་དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་གི་སྐབས་སུ་མཛད་པ་ཞིག་རེད། རྩོམ་སྐུལ་ཞུ་མཁན་ནི་འབྲུག་ཕུ་གསེར་ཁང་གི་གདན་ས་པ་སྟོན་སྒོམ་ཀིརྟཱི་ཤྭ་ར་ཡིན་པ་དང་། ཤིང་སྤར་འདིའི་ཡི་གེ་པ་དང་། ཤིང་སྤར་དུ་བརྐོ་མཁན་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཙམ་རེ་རང་རྣམ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འབྱུང་། ཤིང་སྤར་མ་འདི་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་རྡོ་དོན་གནས་ནང་བསམ་གཏན་ཆོས་གླིང་ཞེས་པའི་ཆོས་ཚོགས་དེར་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་གདན་ས་ལྷོ་བྲག་དགོན་གྱི་པར་གཞི་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་དཔར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ།

ཝཎ་བཛྲ་བིདྱ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་ཏུ། ‘‘དགེ་སློང་གཙུག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པ་དོན་ཚན་དགུ་པ། རང་གི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་བརྩམས་པ་མིག་འཕྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་གསལ་བཤད། བདག་གི་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་ཡི་གེ’’[12]ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་རང་རྣམ་གཞན་ཡང་མཛད་ཡོད་དེ།  ཕྲན་ལ་ཐོབ་པའི“རང་གི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་བརྩམས་པའི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་གསལ་བྱེད་བཞུགས་སོ།།”ཞེས་པའི་རང་རྣམ་ནི་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཤོག་ལྡེབ་དྲུག་ལྷག་ཅན་ཞིག་རེད། མཇུག་བྱང་དུ“ཞེས་དོན་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་བར་ལེའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་དཔལ་བཟང་གིས་བསྐུལ་བའི་དོན་དུ་མི་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མི་གཞན་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོའི་ཕྲེང་བ་ཅན་གྱིས་དཔལ་མཚུར་ཕུའི་མཆོད་ཁང་གོང་དུ་རྟ་ལོ་ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ཚེས་གཅིག་ལ་བྲིས་པའོ།།”[13] ཞེས་འབྱུང་། “བདག་གི་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་ཡི་གེ”ཞེས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་དུ་མཛད་འདུག་ཅིང་། དབུ་མེད་ཤོག་ལྡེབ་ལྔ་དང་ཕྱེད་ཅན་ཞིག་རེད། མཇུག་བྱང་དུ“ཞེས་སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོས་དད་པའི་ལྷག་བསམ་གྱིས་བསྐུལ་བའི་བཞེད་པ་བཀང་བའི་སླད་དུ། དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ཡ་འབྲོག་པའི་ཐིག་ལེ་དཔལ་སྡེའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ་སྦྱར་བའོ།།” [14]ཞེས་འབྱུང་ངོ་།། འདི་དག་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་ན་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཁ་ཇེ་གསལ་དང་འཐུས་ཇེ་ཚང་དུ་འགྲོ་བ་སྨོས་མ་དགོས།

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་བསྟོད་པ།

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་སློབ་མ་དང་སྐུ་ཕྲེང་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་ན་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་མཛད་མཁན་བྱུང་ཡོད་མེད་ལའང་རྩད་ཞིབ་ཅིག་བགྱིས་མོད་ཕྲན་གྱིས་ནི་མ་མཐོང་། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་སློབ་མ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག་གིས‘‘དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་དོན་ཚན་དགུ་པ་ལས་བསྟོད་པ་བཞུགསོ།།’’ཞེས་ཚིགས་བཅད་སྐོར་ཞིག་མཛད་ཡོད་པ་ཚེགས་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཞབས་མཆན[15]དུ་དྲངས་ཡོད།

དེས་ན་འདིར་རེ་ཞིག་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཁག་ཞུས་ཟིན། ད་དུང་ཁོང་གི་རིགས་རྒྱུད་དང་། འཁྲུངས་ཡུལ། ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་ཚུལ། ཁོང་གི་བླ་མ་དང་སློབ་མའི་སྐོར། ད་དུང་ཁོང་ས་གནས་གང་དུ་ཕེབས་ཚུལ། ས་གནས་དེ་དག་དེང་སང་ཡུལ་གང་དང་གང་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཚུལ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་ལས་ཞིབ་ཏུ་འཕྲོས་ན། བརྗོད་གཞི་འདི་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག་མོད། ཕྲན་ལ་འཛད་དུ་མེད་པའི་དུས་ཚོད་དང་། རྩོམ་ཡིག་རྒྱས་པ་ཞིག་འབྲི་བའི་འཆར་གཞི་མེད་སྟབས་རྣམ་ཐར་སྐོར་འདི་ཡང་འདི་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱའོ། །

ད་ནི་མཐའ་བསྡོམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ། ཕྲན་གྱིས་སྐར་མ་གཉིས་གསུམ་རིང་མིག་བཙུམས་ནས་ཡིད་ན་གསལ་བའི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་ཚིག་ཕྲེང་ཁ་ཤས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཞུས་ན་འདི་ལྟར། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ནི་མཚུར་ཕུ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་དང་། ལྷོ་བྲག་གྲོ་བོ་དགོན་པའི་གནས་ས་འཛིན་མཁན་ཡིན་ཞིང་། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༠༤ལོར་སྙེ་ཐང་དུ་འཁྲུངས། ལྕགས་ཕོ་རྟ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༡༠ལོར་དགེ་བསྙེན་ཆ་ལོང་བས་ཡར་ཀླུང་སྟོད་དུ་འཁྲུངས་པའི་དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཆོས་དབང་ལྷུན་གྲུབ (1440/1455-1503) ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་གནང་། ལོ་དེར་བླ་མ་རྟོགས་ལྡན་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ལས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་བསླབས། ཆུ་ཕོ་སྤྲེའུ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༡༣ལོར་ཀརྨ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ(1453-1524)ལས་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མི་ཕམ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་གནང་། ཀརྨ་ཞྭ་དམར་པ་འདི་བ་ཚང་ལོ་ངོ་བཅུ་དགུའི་རིང་བླ་མར་བསྟེན། ཤིང་མོ་ཕག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༡༥ལོར་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་སྙུག་ལ་རྗེ་དང་མཇལ་ཏེ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་དང་། ལྷ་བཞིའི་ཁྲིད་དང་རྗེས་གནང་སོགས་གསན། མེ་ཕོ་བྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༡༦ལོར་ཤར་ཕྱོགས་དྭགས་པོ་ཡུལ་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆོས་རྒྱལ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་བསྟེན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་སྒྲུབ་ཐབས་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཁྱད་པར་དཔལ་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་དང་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་སོགས་ཀྱི་གདམས་པ་མནོས། མེ་མོ་གླང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༡༧ལོར་བློ་གྲོས་དབང་ཕྱུག་དང་མཇལ་ཏེ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་བསྐུར་ཚུལ་དང་མཚུར་ལུགས་སྐར་རྩིས་ས་རིས་སོགས་བསླབས། ས་ཕོ་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༡༨ལོར་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་བུདྡྷ་མ་ཏི་ལས་མར་པའི་གསུང་རབ་སོགས་གསན་བཞེས་མཛད། ལྕགས་ཕོ་འབྲུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༢༠ལོར་འཇམ་དབྱངས་གཉིས་པ་འཆི་མེད་ཞབས་པད་དུ་བསྟེན་ཏེ་དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྦས་དོན་ཀུན་གསལ་དང་། བརྟག་གཉིས་ཊཱིཀ རྒྱུད་སྡེ་སོགས་གསན། མེ་ཕོ་ཁྱི་ཡི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༢༧ལོར་ཞྭ་ལུ་ལོ་ཆེན་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ( ?-1563)དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་དང་། གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་གི་ཆོས་མང་པོ་གསན། ཆུ་ཕོ་འབྲུག་གི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༣༣ལོར་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་(1507-1554)བླ་མར་བསྟེན་ཅིང་། མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པ་གསན་པས་མཁྱེན་རྒྱ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པའི་མཁས་པར་གྱུར། གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ཞེས་པའི་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་འདི་ནི་བླ་མ་འདི་བ་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཐོབ། དེ་ནས་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༥༦༦ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་ལ་གསུང་འབུམ་མང་ཙམ་་བཞུགས་ཤིང་དེ་དག་གི་སྐོར་རིམ་གྱིས་ཞུ་འདོད་ཡོད་དོ། །

ཁུངས་ལུངས་ཡིག་ཆ་དང་ཞབས་མཆན།

[1] ཀཿཐོག་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ནོར་བུའི་བཀའ་འབུམ།། བར་ཆ། པོད་གཉིས་པ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ཤོག་གྲངས་༢༠༢ན་གསལ། 

[2] མདའ་དང་འཕང་། སྟོད་ཆ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧ ཤོག་གྲངས་༢ ན་གསལ།

[3] https://treasuryoflives.org/biographies/view/Pawo-Tsuglag-Trengwa/5511

[4] སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་བརྒྱུད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རབ་བྱམས་ནོར་བུ་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་གྱི་ཕྲེང་བ། པོད། ༢ ཤིང་སྤར། ཤོག་གྲངས་༥༥ ན་གསལ།

[5] རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། པོད་དགུ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༧༣-༡༩༩༠ ཤོག་གྲངས་༥༡-༥༢ན་གསལ།

[6] སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་བརྒྱུད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རབ་བྱམས་ནོར་བུ་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་གྱི་ཕྲེང་བ། པོད། ༢ ཤིང་སྤར། ཤོག་གྲངས་༥༨ ན་གསལ།

[7] རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། པོད་དགུ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༧༣-༡༩༩༠ ཤོག་གྲངས་༥༤ ན་གསལ།

[8] དགེ་སློང་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་པའི་བཞིན་རས་འཆར་བའི་མེ་ལོང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཤིང་སྤར། ཤོག་གྲངས་མི་གསལ། མཇུག་བྱང་དུ་གསལ།

[9] མཚན་རྒྱས་པར”ལྷོ་གནས་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་ཙ་རི་ཏྲ”ཞེས་ཞུ། “ཙ་རི”ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་ལུང་གིས་ཟིན་པའི་ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཙ་རི་ཏྲ་ཞེས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིན་ནམ། ཡང་ན”ཙ་རི་གནས་སུ་རྩ་ལུང་ཐིག་ལེ་སྒོམ”ཞེས་བཀའ་བརྒྱུད་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྩ་རླུང་སྒོམ་སྒྲུབ་གནང་བས་ན་དེ་ལྟའི་སྒྲ་ཟུར་ཆགས་སམ། ཡང་ན་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱིས”དེ་ལྟར་རྩྭའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་རྩྭ་མཆོག རྩྭ་དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པས་ན་རྩྭ་གོང་ཞེས། ཅིག་ཅར་ལ་རྩྭ་གོང་ངམ། རྩ་མཆོག་ཏུ་བཤད། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ”ཡོད་པར་གསུངས་པའི་རྩྭ་མཆོག་ཀླུ་བདུད་རྡོ་རྗེ་འདི་ཉིད་ན་བཞུགས་པ་ཞེས་སོགས་གནས་ཙ་རི་ཞེས་པའི་མིང་ལ་དཔྱད་པར་འཚལ། ཞེས་གསལ། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་གནས་ཡིག་ལམ་བཤད་གསར་མ། ༡ ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཡིག ཆོས་འཕེལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་༡༠༠ ན་གསལ།

[10] དགེ་སློང་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་པའི་བཞིན་རས་འཆར་བའི་མེ་ལོང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཤིང་སྤར། ཤོག་གྲངས་མི་གསལ། མཇུག་བྱང་དུ་གསལ།

[11] དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པ་དོན་ཚན་དགུ་པ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཤིང་སྤར། གནས་ནང་བསམ་གཏན་ཆོས་གླིང་། ལྡེབ་གྲངས༢༣-༢༥བར།

[12] རང་གི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་བརྩམས་པའི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་གསལ་བྱེད་བཞུགས་སོ།། དབུ་མེད་བྲིས་མ། ཤོག་ལྡེབ་༥-༦ན་གསལ།

[13] བདག་གི་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་ཡི་གེ དབུ་མེད་བྲིས་མ། ཤོག་ལྡེབ་༤ན་གསལ།

[14] རྗེ་བཙུན་མར་པའི་རྣམ་ཐར་གྲུབ་པའི་ངོ་མཚར་བརྗོད་པ།་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རང་རྣམ་འཁྲུལ་པའི་བཞིན་རས་འཆར་བའི་མེ་ལོང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཝཎ་བཛྲ་བིདྱ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠ ཤོག་གྲངས་༢༨༢ ན་གསལ།

[15]དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་རྣམ་ཐར་དོན་ཚན་དགུ་པ་ལས་བསྟོད་པ་བཞུགས་སོ།། སྭ་སྟི། ཚད་མེད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་གཟུགས་ནི།། རབ་འབྱམས་མཁྱེན་པའི་སྤྱན་གྱི་རབ་བཀྲ་བས།། འགྲོ་ལ་རིང་དུ་གཟིགས་པའི་རྣམ་ཐར་རྣམས།། གདམས་ངག་ཉིད་དུ་བསྟན་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། རྣམ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན།། བདེ་ཆེན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ལས།། སྤྲུལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་གངས་ཅན་ཞིང་ཁམས་འདིར།། སྐྱེ་བ་མཛད་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། དུས་གསུམ་ཀུན་ལ་ཆགས་ཐོགས་མི་མངའ་བས།། སྐྱེ་བའི་ཕྲེང་བ་བགྲང་བ་རྗེས་སུ་དྲན།། སྲིད་དང་ཞི་བའི་ཁམས་ལས་རབ་འདས་པའི།། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་མངའ་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། མཁས་གྲུབ་ཀུན་གྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པ་ལ།། ཐོས་དང་བསམ་པའི་སྦྱངས་སྟོབས་མཐར་ཕྱིན་པས།། ས་ཆེན་འདི་ལ་གྲུབ་མཐའ་རྒྱ་མཚོ་ནི།། སྨྲ་བའི་སེང་གེར་གྱུར་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། རྒྱལ་ཀུན་གཅིག་བསྡུས་ཀརྨ་པ་སོགས་ཀྱི།། ཡོངས་འཛིན་དམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དངོས་རྣམས།། འབད་པས་བསྟན(བསྟེན)ཅིང་སྨིན་གྲོལ་རབ་རྫོགས་པས།། སྣང་སྲིད་དག་པར་ཤར་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། འཇིག་རྟེན་ཚེ་འདིའི་ཚེ་ཐབས་གཞོབ་ཏུ་བརྫིས།། རང་དོན་སྨན་པའི་ཡིད་བྱེད་རྒྱང་རིང་དོར།། མདོ་བརྒྱུད་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་མཉམ་འཇོག་པ།། གྲུབ་པའི་དབང་པོར་གྱུར་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ལས་ཆོས་དབྱིངས་ཞིང་བསྡུས་ནས།། ཟུང་འཇུག་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས།། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་སོགས་རབ་བགྲོད་པས།།ས་བཅུའི་ཕ་རོལ་སོན་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པའི་དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་ལ།། གདུལ་བྱ་མཆོག་དམན་རིམ་པར་བཀྲི་བའི་ཕྱིར།། རང་གཞན་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་གྱུར་པའི།། རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་པ་སྤྱད་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་གཟོད་ནས་རྣམ་དག་པའི།། ཆོས་སྐུར་དྲི་མེད་མངོན་སུམ་གཟིག(གཟིགས)པའི་མཐུས།། རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་བ་མེད་པའི་སྩལ་སྣང་ཀུན།། ལྷ་དང་ལྷ་མོར་གཟིགས་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི།། ནམ་གཞག་གཏན་འདུན་སྒྲུབ་ལ་ཆེར་རིངས་པས།། ཉིན་མཚན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དུས་འདས་ནས།། གདུལ་བྱ་རིས་མེད་བཏུལ་དེར་གསོལ་བ་འདེབས།། དེ་ལྟར་དམ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་མཛད་པ་ལས།། མངོན་པར་བརྩམས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་མཐུས།། བཞེད་པའི་དོན་ཀུན་གེགས་མེད་འགྲུབ་གྱུར་ཏེ།། བདག་ཀྱང་ཁྱོད་བཞིན་འགྲོ་བའི་འདྲེན་པར་ཤོག། ཅེས་པ་དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དོན་ཚན་དགུ་པ་ལས་བསྟོད་པ་དོན་གཉེར་དུ་མས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་བསྐུལ་བའི་ངོར་ཚེས་བཅུའི་ཉིན་གཙང་རིན་སྤུངས་སུ་སྦྱར་བའོ།། ཞྭ་དམར་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག་གིས་མཛད་དོ།། ཤིང་སྤར། ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དྲྭ་རྒྱ།