ཡི་གེ་འབྱུང་ཚུལ།[i]

དང་པོ་བོད་དུ་རྒྱལ་རབས་༣༣་བར་ཡི་གེ་དང་ཆོས་མེད་པར་དབྱིན་ལོ་༧༠༠ལ་བོད་ཀྱི་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བློན་པོ་ཐོན་མི་ཨ་ནུའི་བུ། ཐུ་མི་སམྦྷོཊ་ལ་གསེར་མང་དུ་བསྐུར་ཏེ་རྒྱ་གར་ན་ལནྡྲར་བརྫངས་པ་བཞིན་བྱོན་ཏེ་པནྚིཏ་ལྷ་རིག་པའི་སེངྒེ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་ཀ་ར་གཉིས་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས་སྒྲ་དང་ཡི་གེ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་མཛད། མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་ཏེ། རྒྱ་གར་དུ་ཡིག་རིགས་མི་འདྲ་བ་༦༤ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་དེཝནཱགརི་ལྷའི་ཡི་གེ་ཞེས་དེ་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་གུཔྟའི་བརྒྱུད་པས་བཟུང་བས་གུཔྟའི་ཡི་གེ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དེ་ལ་དཔེ་མཛད་ནས་བོད་ཡིག་གི་གཟུགས་ཙམ། ཐུ་མིས་སླར་བོད་དུ་ལོག་སྟེ་ཡི་གེའི་ཕུད་དུ་རྒྱལ་པོར་བསྟོད་པ་མཛད་པས་རྒྱལ་པོ་ཐུགས་མཉེས་ནས། རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུ་མི་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས་ཡི་གེར་སྦྱངས་པའི་ཚུལ་མཛད། དེ་ནས་བཟུང་བོད་དུ་ཡི་གེ་འབྲི་སྲོལ་དར། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་སམཀྲིཏ་ནས་བོད་དབུས་གཙང་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་སྲོལ་གཏོད་པར་མཛད། དེ་ནས་རིམ་པར་བོད་དུ་ཡི་གེ་དེ་ལས་ལཉྫ་ལ་དཔེ་བྱས་དབུ་ཅན། ཝརྟུ་ལ་དཔེ་བྱས་དབུ་མེད། འབྲུ་ཆེན་འབྲུ་ཆུང་སོགས་ཡི་གེ་རིགས་མང་དུ་དར་བ་ཡིན། མཁས་པ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་དབུ་ཅན་དབུ་མེད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་པ་ཡང་མཁས་པའི་གསུང་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་ཡང་སྲིད།

འབྲུག་ཡུལ་གྱི་ཡི་གེ་འབྲི་སྲོལ་དེ་ཡང་། བོད་དུ་རྒྱ་གར་ནས་ཡི་གེ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བོད་ཡིག་བྱུང་བ་ལྟར་དུས་རབས་༨་པར་གུ་རུ་པདྨ་སམྦྷཝའི་སློབ་མ་ཡི་གེ་འབྲི་བ་ལ་མགྱོགས་པའི་ཚད་ལོ་ཙཱ་བ་ལྡན་མ་རྩེ་མང་ཟེར་བ་དབྱིན་ལོ་༨༠༠་ལ་བུམ་ཐང་ལྕགས་མཁར་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཆོད་དུ་གནང་སྟེ་ལོ་ཙཱ་བ་ལྡན་མ་རྩེ་མང་དེས་འབྲུག་ལ་ཡི་གེ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་སྲོལ་གསར་དུ་མཛད་པ་ལས་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་དབུ་མེད་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ལྷོ་ཡིག་ཟེར་བ་དེ་ད་ལྟ་རང་རེ་འབྲུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲི་རྒྱུན་འདི་དབྱིན་ལོ་༨༠༠་ནང་ནས་དར་བ་དེ་རང་མ་ཉམས་པར་གནས་མུས་ཀྱང་། དེང་སང་ལག་རྩལ་ཤེས་རིག་གི་བཟོ་བཀོད་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་བསྒྱུར་འགྲོ་བ་མིའི་བློ་རྩལ་གྱི་ནུས་པ་ལ་རག་ལས་གཤིས། དབྱིན་ལོ་༡༨༠༠་ཙམ་གྱི་ཡི་གེ་བཟོ་དབྱིབས་དང་ཕྲན་བུ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་ནི། དབུ་ཅན་དབུ་མེད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པས་ཤེས། ཕྱིས་སུ་ཡི་གེའི་རིགས་དང་སྒྲ་དང་སྙན་ངག་གི་རིག་གནས་ལ་མཁས་པ་རིམ་པར་བྱུང་སྟེ་བརྒྱུད་པ་ལས་དྲུང་ཡིག་རྟ་མགྲིན་དབང་རྒྱལ་དང་བུམ་ཐང་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས། སྡེ་སྲིད་དགུ་པ་སྡེ་པ་དགེ་བཤེར་གྲགས་པ་ངག་དབང་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས་སྤུངས་ཐང་གྲྭ་ཚང་ནང་སྒྲ་པའི་གྲྭ་ཚང་བཙུགས། སྒྲ་པའི་སློབ་དཔོན་དུ་བུམ་ཐང་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་བསྐོས་པ་ལས་ཡིག་རིགས་གཙོ་བོར་བཏོན་ཞིང་། སྒྲ་དང་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་སོགས་དར་རྒྱས་ཆེ་རུ་སོང་། བུམ་ཐང་ཆོས་རྗེའི་སློབ་མ་འབྲུག་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ངག་དབང་དཔལ་བཟང་ཟེར་བ་རིག་པའི་གནས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དང་། རྗེ་མཁན་པོ་ཁྲི་རབས་༡༢་པ་ཀུན་དགའ་རྒྱ་མཚོ་ཞུ་བ་དེ་ཡང་གཞུང་ལུགས་རིག་པའི་གནས་མ་ལུས་པ་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་པའི་མཐར་སོན་པ་དེས་ཀྱང་སྤུངས་ཐང་གྲྭ་ཚང་གི་སྒྲ་པའི་སློབ་དཔོན་མཛད་པ་ནས་བཟུང་སྒྲ་པའི་སློབ་དཔོན་རིམ་པར་བྱོན་ཏེ་སློབ་སྤེལ་མཛད་པ་ལས། སྤུངས་ཐང་སྒྲ་པའི་གྲྭ་ཚང་དེ་ཉིད་འབྲུག་གི་ཡི་གེ་སོགས་རིག་གནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དམ་པར་མཛད་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་ཡང་། རང་རེའི་འབྲུག་པའི་ཡི་གེ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་ཆ་འཇོག་བྱེད་པ་ཡིན་ཅིང་། བར་སྐབས་དུས་དབང་ལས་སྒྲ་པའི་གྲྭ་ཚང་ནང་གཞུང་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་བཤད་ཉན་ཉམས་དམའ་བ་ལྟ་བུར་སོང་ནས་སྒྲ་པའི་གྲྭ་ཚང་མིང་རྒྱུན་མ་སྟོང་ཙམ་ལས་མེད།

འབྲུག་ཤར་ཕྱོགས་བུམ་ཐང་དང་ཀྲོང་གསར་དུ་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་གོང་མ་རིམ་པས་གཏན་བཞུགས་མཛད་སྟབས་བླ་མ་དང་དགེ་བཤེས་མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་བུམ་ཐང་དུ་བྱོན་ནས་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་བཙུགས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཆད་ཉན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པའི་བཀའ་དྲིན་ལས་གཞུང་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་གྱུར། དེ་ལས་ཀྱང་ཡི་གེའི་འདུ་བྱེད་དང་། གཞན་ཡང་ལག་རྩལ་གྱི་རིགས་གང་ལ་ཡང་བཀྲ་ཤིས་སྒང་དང་། མོང་སྒར་འཁན་རིགས་རྣམ་གསུམ་གྱི་མི་རྣམས་ལག་རྩལ་མཁས་པས་འབྲུག་རང་གི་ཡིག་བཟོ་ལ་མཁས་པ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཡིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་སྐུ་དུས་ཀྱང་དྲུང་ཡིག་ཆེ་བ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རིགས་མཁས་པ་རིམ་བྱོན་གྱིས་མཛད་པ་ཡིན།

ལྷོ་མོན་འབྲུག་གི་ཡུལ་འདི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་རིགས་དང་། གོས་རྒྱན་གོམས་གཤིས། གཞུང་གི་ཁྲིམས་སྲོལ། སྐད་ཡིག་རྣམས་གཞན་དང་འདྲེས་ལྷད་མེད་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་འཛམ་གླིང་ན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་ངོམས་སུ་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱལ་ཁབ་རང་གི་རྟགས་མཚན་གཙང་མ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་གོང་བུའི་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀུན་གྱིས་འབྲུག་ཡུལ་འདི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཆ་འཇོག་བྱ་དགོས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན།bhutan

འབྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་བོད་མི།[ii]

པདྨ་གླིང་པའི་སྦས་ཡུལ་མཁན་པ་ལྗོངས་ཀྱི་ལམ་ཡིག་ལས། གོང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་བོད་པའི་དམག་མི་བོད་དུ་མ་ལོག་པར་བསྡད་པས་མི་ལོག་ཟེར་བ་རྣམས་དང་པོ་བོད་པའི་རིགས་ཡིན་ཀྱང་། ད་ཆ་དེ་ཚོ་ཡང་ལྷ་མོན་གྱི་མི་རིགས་དང་འདྲེས་ཏེ་འབྲུག་པར་གྱུར་ནས་དེང་སང་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་འབྲུག་པ་རང་ཡིན།

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་ཟ་དམར་རྒྱན་མས་ཁྱི་གཉིས་དང་འདུས་པ་ལས་སྲུས་ལུས་མི་རའི་ཐོད་པ་ལ་ཁྱིའི་ཁ་ཅན་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ་མིང་ཡང་ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཟེར་བཏགས། དེ་བོད་ཡུལ་གྱི་ལྟས་ངན་ཡིན་པས་མཐའ་ལ་སྤྱུགས་དགོས་ཟེར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བློན་འབངས་རྣམས་ཁ་འཆམ་ནས་ལྷོ་བོད་ཀྱི་མཚམས་བུམ་ཐང་ཏང་དང་ཀུར་སྟོད་གཉིས་ཀྱི་ལུང་པའི་ཕུར་སྦས་ཡུལ་མཁན་པ་ལུང་དུ་སྤྱུགས་པས། རྗེས་སུ་རྒྱལ་བུ་ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཀྱི་རྗེ་འབངས་མང་པོར་འཕེལ་ཏེ་སྦས་ཡུལ་ནས་བོད་བསམ་ཡས་སུ་དམག་གཏོང་གྲབས་བགྱིས་པར། དེ་དུས་གུ་རུ་པདྨ་སམྦྷཝ་བོད་དུ་བཞུགས་ཡོད་སྟབས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་གུ་རུ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཀྱི་དམག་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་མཛད་པར་ཞུས་པ་བཞིན། གུ་རུས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཤིང་གི་བྱ་ཁྱུང་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ནང་བཙུགས་ཏེ་སྦས་ཡུལ་མཁན་པ་ལྗོངས་ནས་བུམ་ཐང་ལྟང་ཁྱི་བཙུམ་ཟེར་བཏོན་བཏང་། ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཀྱི་རྟ་ནོར་སེམས་ཅན་རྣམས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་བསམ་ཡས་སུ་འཁྱེར། རྒྱལ་བུ་ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་ལྟང་ཁྱི་བཙུམ་ནས་བུམ་ཐང་ཆོས་འཁོར་སྨད་དུ་སོང་སྟེ་གཞིས་ཆགས་པར་རྒྱལ་པོ་བཞུགས་སའི་ཕོ་བྲང་ལ་མིང་རྒྱལ་མཁར། བཙུན་མོའི་གཞིས་མིང་ལྕམ་མཁར་དང་། རྒྱལ་བློན་མཁར། གོང་མཁར་ཟེར་བ་སོགས་རྒྱལ་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་གྲོང་གི་མིང་དང་། ཁྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཀྱི་མི་བརྒྱུད་རེ་ཟུང་འདིར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། འབྲུལ་ཡུལ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་རྒྱལ་པོ་བྱས་པ་སོགས་མ་ཡིན་པ་ནི། གུ་རུས་སྦས་ཡུལ་མཁན་པ་ལྗོངས་ཀྱི་ལམ་ཡིག་ཅེས་པ་དེར་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།

[i] འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གནག་མདོག་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་མཛད་འདུག་ལ། དེབ་མིང་ལ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གནས་སྟངས། <<འབྲུག་དཀར་པོ་>>ཟེར། གོང་གི་འདི་དེབ་འདིའི་ལྡེབས་༢༨པ་ནས་༣༡པའི་བར་གྱི་བོད་ཡི་གེ་འབྱུང་ཚུལ་ཞེས་པའི་དུམ་མཚམས་དེ་ལས་ཇི་བཞིན་གཏགས་པ་ཡིན།

[ii]གོང་གི་འདི་དེབ་འདིའི་ལྡེབས་༩བ་ནས་༡༠བའི་བར་གྱི་བོད་རིགས་འགའ་ཤས་མཆེད་ཚུལ་ཞེས་པའི་དུམ་མཚམས་དེ་ལས་ཇི་བཞིན་གཏགས་པ་ཡིན།